___Dilyar Amûdî___
Ziman zindî ye, candar e. Her mezin dibe, li xwe zêde dike û diguhere. Hemû ziman wisa ne lê belkî zimanê îngilîzî ji hemûyan bêtir xwe diguherîne. Her sal qiyametek peyv an wate û nuansên nû yên peyvan li ferhengên îngilîzî zêde dibin.
Gelek peyv wisa çêdibin ku ji jiyana rojane ne, yan jî ji henekan in an jî ber bûyerekê derketine. Wekî mînak “the greatest thing since sliced bread” (bêhempatirîn tişt ji dema ku nanê qetkirî ve) ku êdî bûye biwêjek. Ev biwêj piştî çêbûna makîneya qetkirina nanî derketiye.
Ev biwêj êdî hem ji bo pesinê tiştekî û hem jî wekî îronî jî tê bikaranîn. Anku zimanê îngilîzî qet nasekine, her xwe diguherîne. Mixabin rewş ji bo kurdî ne wisa ye. Tê bîra min, berî ku derkevim derveyî welêt, li Amûdê ev diyarde dihat dîtin. Wisa bawer im ku li hemû bajarên Kurdistanê yên kurdî-axiv rewş wisa ye (yan jî wisa bû). Lê ew biwêj û peyvên nû belav nabin, rûnanên û êdî carinan kopî û teqlîda zimanên serdest in. Heta em peyvên heyî jî winda dikin ji ber ku nayên nivîsîn, qeydkirin û belavkirin.
Lê mijara vê nivîsê ne ew e ka em çawa kurmancî zindîtir bikin. Ez dixwazim li ser peyveke nû di îngilîzî de bisekinim ku bala min kişandiye. Peyv “Goblintimacy” ye.
Wisa bifikire ku tu diçî “date”ekê (dîdar an hevdîtina bi kesekî re ji bo romantîzmê) lê ji dêvla ku tu xwe bixemilînî, bibirqînî, cil û bergên herî xweşik li xwe bikî û versiyona xwe ya herî baş nîşan bidî; tu wekî “gurê manco” biçî, anku di rewşa xwe ya herî xerab de.
Belkî gotina “gurê manco” hinekî zêde be, “Goblintimacy” ew e; gava mirov diçe “date”ê wekî xwe diçe bêyî ku tiştekî ji xwe vêşere. Jixwe her mirov jî di rewşên asayî û rehet de, li mala xwe, hinekî “gurê manco” ye, hinekî hov e, hinekî ne kibar e, bikêmasî ye. Ha di “Goblintimacy”ê de jî mirov bi wê rewşa xwe derdikevin pêşberî “daterê” (kesê din) xwe.
Êdî gelek kes vê dikin û belav bûye. “Goblintimacy” jî berovajî têgeha “kittenfishing”ê ye.
Ka ez hinekî van têgehan ji hev bixim û paşê em ê behs bikin bê ka em çi difikirin. Niha du têgeh hene; Goblintimacy û kittenfishing hene. Ez ê têgehên “catfishing” û “goblin mode” jî li wan zêde bikim da ku em rewşê baş fêm bikin. Ka em binêrin bê her yek ji van ji ku hatiye û tê çi wateyê;
• “Goblin mode” anku “mod/rewşa Goblin”. Goblin aferîdeyek an jî mexlûqekî wekî cinan e, gelekî kirêt, nexweşik û bizrar e. Tê gotin ku têgeha “Goblin mode” di 2009'an de derketiye lê di 2020-2022'yan li ser înternetê belav bûye. Ew ji bo wan kesan hatiye gotin ku norm û adetên civakê qebûl nakin û guh li wan nakin. Girîngiyê nadin dîtin û dirûvê xwe û wisa “xerab” derdikevin.
• Goblintimacy jî ji Goblin û Intimacy tê. Ji xwe we zanî Goblin çi ye. Intimacy jî tê wateya nêzîkatî û semîmiyet an jî jidilitiyê. Îca ev jî wisa dike ku mirov xwe bi kesekî re ew qasî rehet, nêzîk û ji dil dibîne ku rewşa xwe ya herî xerab (a ku wekî goblin e) nîşanî wî dike.
• Catfishing ji belgefilmekî bi navê “Catfish” tê (Sala 2010'an). Catfishing êdî bûye têgehek ji bo wê rewşê ku yek kesayetekê ne-rast li ser înternetê çêdike da ku kesekî ji bo têkiliyeke romantîk an jî bo fen û fûtan bixapîne.
• Kittenfishing jî têgehek e ku ji catfishê tê. (Cat pisîk e, “Kitten çêlîka pisîkê ye) Ev têgeh ji aliyê sepaneke “date”an ve di 2017'an de hatiye çêkirin. Ew ji bo wan kesan tê gotin ku porfîla xwe zêde xweşik dikin û ji rastiyê gelekî baştir nîşan didin. Wêneyên wisa bi kar tînin ku yên ciwaniya wan in, an jî bi wêneyên xwe dilîzin û xweşiktir dikin. Ji hevalên xwe yên zîrek dixwazin ku profîla wan çêkin, an xwe çend santîman dirêjtir dikin. Anku xwe ji rastiya xwe gelekî baştir nîşan didin. Ne ku wekî “catfishing”ê kesayeteke derew çêdikin lê kesayeta xwe ji rastiyê wê baştir nîşan didin.
Îca niha “Goblintimacy” di “date”an belav bûye. Nizanim bê çiqasî belav bûye. Lê gelo ne hêsantir û çêtir e ku mirov wekî xwe be û wekî biçe pêşberî her kesî. Ne baştir e ku mirov hewl nede tiştinan bike ku paşê dê neke an dê nikaribe berdewam bike. Ma ev ne xapandin e? Di nerîna min de, divê mirov di hemû têkiliyên xwe de “goblin” be an jî “gurê manco” be.
Nabêjim ku bêrêzitiyê bike yan jî qebe be, lê wekî xwe be, kirasekî ku ne kirasê xwe ye li xwe neke. Jixwe Goblintimacy jî di eslê xwe de ew e ku mirov wekî xwe be.
Eger mirov hewl bide di hemû têkiliyên de wekî xwe be, ew ê têkilî xurttir bin û dê li ser bingehên saxlemtir ava bibin.. Mirov dê bizane ka bi kê re ye û çima pê re ye?
Wekî min got, gurekî manco yê her kesî heye. Tu çiqasî veşêrî jî, dawiya ma dawî, ew ê derkeve. A baş ew e ku tu ji roja pêşî de gurê xwe bi xwe bibî. Bila kesê li pêşberî te bizane tu kî yî.
Di dawiyê de, gelo mirov dikare “Goblintimacy”ê re bi kurdî çi bibêje? Gelo “dilmancotî” çawa ye? Mirov bibêje “‘dilmanco’ be û wekî xwe be!!”
Nizanim bê çêdibe yan na. Jixwe nizanim bê peyva “gurê manco” çiqasî li vê rewşê tê. Lê her meseleya peyvan ne meseleyeke wisa ye ku lê tê yan na. Mesele ew e ka mirov çiqasî bi kar tînin û dikeve zimanê civakê.
Ev têgehên min gotin, ne ku ji wêje û nivîskaran hatine lê ji internetê hatine. Xelk bi zimanê xwe fikirîne û bêhemd peyv afirandine. Ew peyv bûne beşek ji çanda wan.
Hêvîdar im rojekê hişê me azad bibe û em jî bikarin bi zimanê xwe bifikirin û tiştên wisa çêkin.