Diyarname

Di vê dema ku nîqaşên li ser perwerdehiya bi zimanê zikmakî û çareseriya pirsgirêka kurd ji her demê bêhtir di rojeva civakê de ne, Weşanên Peywendê der heqê meseleya zimanê kurdî de pirtûkeke pêşkêşî xwendevanên kurdî kir. Pirtûka ku bi navê “Zimanek Çima Tê Qedexekirin / Polîtîkayên Zimanî û Rewşa Kurdî li Tirkiyeyê, ji Înkarê ber bi Nasînê”hatiye weaşndin ji aliyê Cuma Çîçek ve hatiye amadekirin. Pirtûk ji bo gelek pirsên der barê qedexekirina ziman li bersivan digere. Her wisa ji bo çareserkirina pirsgirêkê jî gelek nimûneyên navneteweyî li ber çavan digire û hewl dide ji bo çareseriyê jî hin modelan pêşniyaz bike. 

Zimanek çima tê qedexekirin? Gelo mirov dikare meseleya zimên bi çi awayî analîz bike? Sînorên meseleya zimanî li ku dest pê dike û li ku diqede? Meseleya ziman di kîjan şert û mercên dîrokî de, di nav kontekseke çawa de derdikeve holê? Qedexekirina zimên bi kîjan mekanîzmayên siyasî, îdarî, aborî, civakî, pedagojîk û demografîk ve tê tetbîqkirin? Li aliyên din, hewldanên ji bo xurtkirin û bilindkirina zimanekî bindest divê di nav kîjan çarçowe û konteksê de bê analîzkirin? Berxwedan û hewldanên ji bo parastin û xurtkirina zimanekî bindest ji aliyê hiqûqî û siyasî ve riyeke çawa divê bide ber xwe? Li welatên wekî Tirkiyeyê duzimanîbûn di sîstema siyasî û hiqûqa îdarî de tê çi maneyê? Gelo civat ber bi duzimanî/pirzimanî ve diçin? Çarçoveya Yekitiya Ewropayê ji bo mafên zimanî çi dibêje? Gelo ev têra zimanê kurdî dike?  

Bi sûdwergitina lîteratura heyî li ser tecrubeyên ziman û welatên din, ev pirtûk dikeve li pey pirsên li jor û çîroka zimanê kurdî ya sedsalî li Tirkiyeyê radixe ber çavan û sînorên siyaseteke ji bo parastin û xurtkirina zimanê kurdî nîqaş dike. Polîtîkayên dewleta tirk der barê ziamnê kurdî de û têkoşîna kurdan a siyasî, hiqûqî û civakî ya li dij van polîtîkayan di pirtûke de cihekî berfireh digiere. Di van rojên ku nîqaşa statuya perwerdehiya bi zimanê zikmakî di rojevê de ye, ev pirtûk xwedî çawaniyekê ye ku dikare asoyeke firehtir li ber me veke. Pirtûk ne tenê têkoşîn û serpêhatiyên zimanê kurdî ya li Tirkiyeyê, ji welat û erdnîgariyên ku qedexeyên li ser zimanan û têkoşîna azadiya zimanan lê tê meşandin jî gelek mînakan dide û hewl dide ku ji bo gihîştina statuyekê ya zimanê kurdî, modelekê deyne meydanê. Ev xebata ku di warê xwe de xwedî cihek girîng e, tiştekî din jî nîşanî me dide: têkoşîna li hemberî windakirina zimanan têkoşîneke zor û zehmet e û jê re ked û xebateke bêhempa divê.

Ji bo kesên eleqedar: 

10'ê mehê, roja yekşemê Cuma Çiçek li standa Kovara Kurt Tarihi/Weşanên Peywendê (Salon 10, no: 105 B) li Fûara Pirtûkan a Stenbolê pirtûka xwe îmze dike. 

Zimanek Çima Tê Qedexekirin / Polîtîkayên Zimanî û Rewşa Kurdî li Tirkiyeyê, ji Înkarê ber bi Nasînê/ Cuma Çiçek / 186 Rûpel / Weşanên Peywend