DiyarName.Com

___Birahîmê Alûcî___

ceribandinek
Mirov di nava zimanê xwe de xwebûna xwe diafirîne û di nava zimanê xwe de winda dibe. Ziman tenê amûrek nîn e ku em bi wê dipeyivin, ziman bingeha xwebûna me ye. Em bi zimanê xwe tên pênasekirin, û derûna me jî bi vî zimanî tê xemilandin û şemilandin. Rêya têgihîştina derûnê û derûnnasiyê, rêyek zimanzanî ye. Ziman her tişt e - ew me çi dikin, ew me pênas dike, ew cîhana me ava dike.
Lê laş jî zimana xwe heye. Laş ne tenê zindewer e, civakî ye jî. Laşê me çîrokên me tomar dike, bîrên me vedihewîne, trawmayên me di xwe de veşêre. Laş zimanê derhişiyê ye, ew qismê derûna me ye ku me ji xwe re venasîkiriye lê hîn jî li wir e, hîn jî bi me ve girêdayî ye. Tiştê ku der nabe, dibe derd. Laş dipeyive gava em bêdeng in, laş bang dike gava em guhê xwe negirin.
Trawma, rastiya ku nayê gotin e. Ew di tarîtiya derûnê de dimîne, bêdeng lê xurt, veşartî lê bandorkar. Bîrên trawmatîk mirov derûnreş dikin, lê êş mirov nexweş nake - bersiva êşê ye ku mirov nexweş dike. Gava em nahêlin ku êş derdikeve, gava em dikişînin û vedişêrin, wê demê nexweşî dest pê dike. Ji ber vê ye ku pêdivî bi gotinê heye, pêdivî bi derbirînê heye, pêdivî bi zimanê ku dikare trawmayê nav bike û binirxîne heye.
Em ne yek xwebûn in, em gelek xwebûn in. Di nav me de dengên cur bi cur hene, hestên cur bi cur, ramanên cur bi cur. Mirovên telomelo xwedî derûna tore û aloz in, ji ber ku jiyana wan jî aloz bûye, serpêhatiyên wan jî bi hev re ketine. Xwebûna derewîn ji bo parastina xwebûna rastîn tê afirandin - em maskeyekê li xwe dikin da ku xwebûna xwe ya rastîn biparêzin, da ku beşa xwe ya herî hesas û herî xwerû ji ziyanan biparêzin.
Serpêhatiyên psîkotîk beşek ji jiyana xwezayî ye. Mirovên henûn û derûnvîl jî hene, mirovên qirêt û derûndûzan jî hene. Kesên ku berê em wekî "dîn" dibînin, di rastiyê de qismek ji pêvajoya mirovahiyê ne. Beşerxweşî derûndirustiyê bi xwe re tîne, ji ber ku derûna tendirust kesê ye ku bi xwe re û bi civaka xwe re di aştiyê de ye.
Derhişî bingeha hemû tevgerên derûnî ye. Ew dîmenek mezin e ku beşek biçûk li ser avê ye û beşek girdik di binê avê de veşartî ye. Derhişiya takekesane bîrên me yên takekesane vedihewîne, lê derhişiya hevpar mîrata giştî ya mirovan e, ew sembol û arketîpên ku di nav hemû çandan de heman in - mîr û pîr, heval û dijmin, evîn û mirin.
Zanîn ji serpêhatiyan tê. Em fêr dibin ji tiştên ku em dijîn, ji şaşiyan û serkeftinan, ji êş û kêfan. Fêrbûna civakî bi temaşekirinê ava dibe - zarok ji dê û bavên xwe fêr dibin, mirov ji civaka xwe fêr dibe. Lê hem jî bêçaretiya fêrbûyî dibe sedema pirgirêkên derûnî, gava mirov hîn dibe ku hewl nede, ku nêzîk nebe, ku xwe biparêze bi dûrketinê.
Çanda me şêwaza derûna me diyar dike. Em di nav çanda xwe de mezin dibin, hestên me fêr dibin, ramanên me têne şekilandin. Di her qonaxa jiyanê de qeyraneke nasnameyî heye - zaroktî, ciwanî, gihaştî, pîrtî, her qonaxa ji me dipirse "ez kî me?" û divê em bersivê bidin.
Çi qewimî ye girîng e, lê ya girîngtir ew e ku me ew çawa şîrove kiriye. Du kes heman serpêhatiyê dijîn lê ji wê du çîrokên cuda derdixin, ji ber ku manaya ku em dişînin mijarên me ji magata wan a rast girîngtir e. Bîrên derewîn dikarin bi hêsanî werin afirandin - derûn ne kamerayeke ku her tişt bi temamî tomar dike, derûn hunermendî ye ku bîran dişîne, diguherîne, nû dike.
Hevdilî bingeha derûnterapiyê ye. Bêyî hevdilî, bêyî ku em xwe bixin cihê yê din, em nikarin fêm bikin, em nikarin alîkariyê bikin. Her kes derûnkolerê xwe ye - em hemû dikarin li derûna xwe binêrin, hestên xwe fêm bikin, ramanên xwe şîrove bikin. Di derbarê ramanê de biramin, di derbarê fikrê de bifikirin - ev hişmendiya banvenasînî rê li ber guheztinê vedike.
Mekanîzmayên berevaniyê derûn û giyana mirov diparêzin. Em xwe diparêzin bi înkarkirin, bi rengvedanê, bi rakirina berxwedanê, bi gelek awayan. Ev ne bê qisûr in, ev stratejiyên jiyanê ne. Lê gava ev mekanîzma zêde hêzdar dibin, gava mirin li pêş rewşa rastîn radin, wê demê pirsgirêk derdikevin.
Mirov nikare ji tirsê xelas bibe, lê dikare hîn bibe ku bi wê re bijî. Tirsên nenas dijminên me yên rastîn in - ew tirsên ku em nas nakin, ku em bi nav nakin, ew in ku me kontrol dikin. Lê gava em wan nas dikin, gava em wan bi nav dikin, hêza wan kêm dibe. Asûwasên mirov ji ramanên neyînî şax vedidin, ji ber ku derûna mirov bi cih û waran xera nabe, bi fikr û ramana xera dibe.
Nakokiya venasînî mirov bêzar dike. Gava em du bawerî an du ramanên dijber bifikirin û hilgirin, gava em dixwazin ku du tiştên nayên lihevhatinê bi hev re bikin, derûn di tengasiyê de dimîne. Ji ber vê ye ku hevgirtina navxweyî (hundir) pêwîst e, ku em ji xwe re rast bin, ku em bi xwebûna xwe a rast re têkiliyê damezrînin.
Evîn û kar bingehên jiyana mirovî ne. Mirov bi evînê girêdayî dibe, bi karê xwe ava dibe, bi herdûyan wateyê dibîne. Mirin hêza jiyanê ye - ne bi wateya ku mirin xweş e, lê bi wateya ku hişmendiya mirinê mirov hişyar dike, mirov bihêz dike, mirov heskirtî dide ku bi rastî bijî. Dînbûn şêwazeke rizgariyê ye ji cîhanek dîn, awayeke ku mirov bi wê re têkiliya xwe bi çîyên mezintir ve girê dide.
Mirov bi tenê tê û bi tenê diçe, lê têkilî barê vê tenêtiyê sivik dike. Em bi hev re mijûl dibin, em ji hev hêzê distînin, em bi hev re wateyê çêdikin. Hesûdî yek ji wan hêzên herî wêranker e - ew ne tenê têkiliyên nêzik wêran dike, ew derûna mirov jî ji hundir ve hildiweşîne. Di nav afirandinê de wêranî jî heye, lê ya girîng ew e ku em li hevsengiya wan bigerin.
Nexweşiyên derûnî bi gelemperî bertek in - bertek li hember êşê, bertek li hember tengasiyê, bertek li hember rastiyeke ku em nikarin rû bi rû bibin. Di vî zemanî de ji buxtan û bêbextiyê girantir tiştek nîne lêbelê belka guhê kesî xwê nade - ev gotina ku dîsa rastiya derûnê dibêje: em her kes di tengasiyan de ne, lê gelekî caran kesek ji me re ne guhdar e.
Hişmendî ji tarîtiyê derdikeve, wekî rojekê ye ku her gav xwe vediguhezîne. Bêyî bîr û hişmendiya ramanê, em nikarin hestên xwe fêm bikin. Rastî rast nayê gotin - rastî her car pêwîst e ku were şîrovekirin, were pênasekirin, were têgihiştin. Ziman û derûn ji hev nayên veqetandin, ji ber ku mirov bi zimanê xwe diafirîne û bi zimanê xwe têdigihîje.
Di dawiyê de, armanca bingehîn di jiyanê de wateya wê bi xwe ye. Ne serkeftin, ne dewlemendî, ne şan, lê wate - wateya ku em ji jiyana xwe re didin, wateya ku em ji têkiliyên xwe re didin, wateya ku hestiya me dike ku em bi rastî dijîn. Heyberên derûnî cîhana me ava dikin - ew tişt û kes û fikrên ku em li hember wan girîngî didin, ew in ku jiyana me pênase dikin.
Deriyê derûnnasiyê deriyeke hinekî tarî ye, lê piştî wê deriyê ronahî heye. Pêwîst e ku em bi wî tarîtiyê re rû bi rû bibin, ku em bibihîzin nav derhişiya xwe, ku em bi zimana laşê xwe re bipeyivin. Tenê wê demê em dikarin bi rastî fêm bikin ka em kî ne, em ji ku hatine, û em vediçin ku derê.
Termên Sereke
Derhişî (Unconscious) Beşa derûnê ye ku mirov ji wê hişyar nîne. Bîr, hest, tirs, arezû û xwestekên ku em wan nas nakin lê bandora wan li ser tevger û ramanên me heye. Wekî beşa binê qeşayê ye ku nayê dîtin lê mezintir e ji beşa jorîn.
Trawma (Trauma) Êşeke derûnî ya kûr ku ji ber rûdanekê an serpêhatiyeke xirab çêdibe. Trawma di derûnê de dimîne û bandora xwe didomîne heta ku neyê dermankirinî. "Rastiya ku nayê gotin e."
Hevdilî (Empathy) Şiyana fêmkirina hestên kesên din û xwe danîna cihê wan. Bingeha têkiliyên baş û derûnterapiyê ye.
Derûnkoler (Psychoanalyst) Kesê ku bi şêwaza derûnkolîneriyê xelekan dide alîkarî. Di wateya berfirehtir de, her kes dikare derûnkolerê xwe be - mirov dikare li derûna xwe binêre û xwe şîrove bike.
Xwebûna Derewîn (False Self) Maskeyeke ku mirov ji bo parastina xwebûna xwe ya rastîn li xwe dike. Kesayetiyeke ku em nîşanî civakê didin lê ne ya rastîn a me ye.
Xwebûna Rastîn (True Self) Xwebûna me ya resen û hesas, ew beşa me ye ku bi rastî em in, bêyî maske û berevaniyê.
Mekanîzmayên Berevaniyê (Defense Mechanisms) Stratejiyên ku derûn bi wan xwe diparêze ji êş û tengasiyan. Mînak: înkarkirin, rengvedanê, tepisandin, rakirina berxwedanê û hwd.
Derhişiya Hevpar (Collective Unconscious) Mîrata derûnî ya ku hemû mirov bi hev re parve dikin. Sembol û arketîpên hevpar ên wekî mîr, pîr, diya mezin, heval û dijmin.
Derhişiya Takekesane (Personal Unconscious) Beşa derhişiyê ye ku taybetî ye ji bo her mirovekî. Bîr û serpêhatiyên kesane yên ku hatine jibîrkirin an veşartin.
Qeyrana Nasnameyî (Identity Crisis) Rewşeke ku mirov tê de dipirse "ez kî me?" Di her qonaxên jiyanê de - zaroktî, ciwanî, gihaştî, pîrtî - mirov bi vê qeyranê re rû bi rû dibe.
Nakokiya Venasînî (Cognitive Dissonance) Tengasiya derûnî ya ku çêdibe gava mirov du bawer an du ramanên dijber hene. Ev rewş mirov bêzar dike û pêwîst e ku were çareserkirin.
Fêrbûna Civakî (Social Learning) Fêrbûna ku bi temaşekirina kesên din çêdibe. Zarok ji dê û bavan fêr dibin, mirov ji civaka xwe fêr dibe.
Bêçaretiya Fêrbûyî (Learned Helplessness) Rewşeke ku mirov hîn dibe ku hewl nede, ku nêzîk nebe, ji ber ku bawer dike ku nikare tiştek biguherîne. Dibe sedema pirgirêkên derûnî.
Ramanên Neyînî (Negative Thoughts) Fikrên ku li hember xwe û jiyanê ne erênî ne. Ev raman asûwasê çêdikin û derûnê dixînin xwarê.
Bîrên Derewîn (False Memories) Bîrên ku ne rast in lê mirov bawer dike ku qewimîne. Derûn bîran diguherîne, dişîne û dikare bîrên nû çêke ku rast nînin.
Hişmendî (Consciousness) Rewşa hişyariyê, agahdariya ku em ji xwe û derdora xwe hebin. "Wekî rojekê ye ku her gav xwe vediguhezîne."
Heyberên Derûnî (Psychic Objects) Kes, tişt, fikir an sembolên ku di derûna me de cih girtine û girîngiya mezin ji me re hebûn. Ev heyber cîhana derûnî ya me ava dikin.
Beşerxweşî (Well-being) Rewşa tenduristî û aştiyê, hem ji aliyê laşî hem jî ji aliyê derûnî. Beşerxweşî derûndirustiyê bi xwe re tîne.
Derûnkolînerî (Psychoanalysis) Şêwazeke terapiyê ye ku Sigmund Freud ava kiriye. Li derhişiyê dinêre, bîr û ramanên veşartî vedigere, û li kok û sedemên pirgirêkên derûnî digere.
Arketîp (Archetype) Sembolên giştî yên ku di derhişiya hevpar de hene. Mînak: Mîr (hêz û serkirdatî), Pîr (hikmeta pîr), Diya Mezin (xwedîgirî û evîn).
Rengvedanê (Projection) Mekanîzmayek berevaniyê ye ku mirov taybetmendiyên xwe yên ku ji wan hez nake li kesên din bar dike. Mînak: kesek ku hesûd e lê dibêje "wî ez dihesude."
Înkarkirin (Denial) Mekanîzmayek berevaniyê ye ku mirov pêşwaziya rastiyeke dijwar nake. Mirov dibêje "na, ev rast nîne" da ku xwe ji êşê biparêze.
Tepisandin (Repression) Danîna bîr û hestan binê ku mirov wan jibîr bike. Lê ev bîr û hest dimînin û ji jêr ve bandorê dikin.
Tenêtî (Loneliness/Solitude) "Mirov bi tenê tê û bi tenê diçe" - rewşa bingeh a mirovahiyê ye. Lê têkilî barê vê tenêtiyê sivik dike.
Wate (Meaning) Armanca bingehîn a jiyanê. Ne serkeftin, ne dewlemendî, lê wateyê digere - wateya ku em ji jiyana xwe re didin.
Hesûdî (Envy/Jealousy) Hesteke xirab a ku mirov dixwaze tiştê yê din û xemgîn e ku yê din wê hebe. "Yek ji wan hêzên herî wêranker e."
Hişmendiya Banvenasînî (Metacognition) Fikirkirîna li ser fikrên xwe. "Di derbarê ramanê de biramin" - şiyana ku em ramanên xwe binirxînin û şîrove bikin.
Serpêhatiyên Psîkotîk (Psychotic Experiences) Rewşên ku mirov tê de têkiliya xwe bi rastiyê re winda dike. Lê "beşek ji jiyana xwezayî ye" - nîne ku her kes ku van serpêhatiyan dijî nexweş e.
Laşê Civakî (Social Body) Têgihiştina ku laş ne tenê biyolojîk e, lê ji aliyê civakî ve jî tê şekilandin. Çanda me, ziman û civaka me bandorê li laşê me dike.
Zimanzanî (Linguistics) Zanista ku li ser ziman dixebite. "Rêya derûn û derûnnasiyê zimanzanî ye" - ji bo fêmkirina derûnê, divê em ziman fêm bikin.