Diyarname

Îro Roja Zimanê Zikmakî ya Cîhanê ye. Kurd vê rojê li gelek cihan pîroz dikin. Li ser tora civakî jî bi hezaran kesî peyama pîrozbahiya Roja Zikmakê Zikmakî weşand. Yek ji peyaman jî rojnameger û weşanger, endamê Lijneya Şêwrê yê Diyarnameyê Dawûd Rêbiwar weşand û pêre jî pirsa "hinek dibêjin 'Zimanê Dayikê', hinek dibêjin 'Zimanê Zikmakî, kîjan rast e?" kir. Li ser vê hin kesên bi vî karî re eleqedar fikrên xwe anîn ziman, piranî li ser bi biryar in ku peyva "Zimanê Zikmakî" bê bikaranîn.

Me ji wê nîqaşê hin şirove neqandin:

Nivîskar Zinarê Xamo:

Ez dibêjim zimnaê "zikmakî" ewê rasttir be. Çimkî ev gotin di kurmancî da heye. Mesele meriv dibêje, "ji zikmakî da lal e, ji zikmakî da wiha ye." Şagirtê dersa zimanê zikmakî, mamosteyê zimanê zikmakî . Lê zimanê dayikê jî dikane were bikaranîn.

Dublajkar û pêşkêşvan; Mehmet Mahsum Elmas:

Demek berê min di derbarê vê mijarê de lêkolîneke kurt kiribû. "zimanê dayikê" û "zimanê zikmakî" hemwate ne. Lêbelê wateya peyva "zikmakî" li gor ya din berfirehtir e. Berfirehtiriya wê ya herî girîng, ew tê wateya "ji hebûnê vir de/di fitretê" de ye. Ne paşê xwedîtî lê bûye; ji jidayikbûnê vir de xwedîtiya lê heye ye.

Rojnameger Cemil Oguz: 

Ji min wisa tê ku ji ber tirkî em dibêjin "zimanê dayikê" û ji min wisa tê ku "zimanê zikmakî" baştir e.

Di Diyarnameyê de me her Zimanê Zikmakî bikar aniye û hê jî em heman tiştî bikar tînin.

Ekrem Malbat:

Gor min ya rast "Zimanê zikmakî" ye. Lewra "Zimanê dayîkê" ji tirkî hatiye tercumekirin jê ber vê xelet e. Ji ber ku di tirkî de "ana-dil" dema tê gotinê ew "ana" ne di maneya "dayîk" da ye, di maneya "temel, esas" da tê bikaranin. Her wiha di kurdî de hinek kes ji bo "anayasa" dibên "makeqanûn" di vî peyvê de jî heman xeletî hatiye kirin. Lewra ew "ana" ya di (ana)-yasa" yê de di maneya "temel" hatiye bikaranin. Hevalan ew jî wek dayîk tercumê Kurdî kirine. Em werin Peyva "mak'ê ev peyv di maneya. "dayîk" de tê bikaranin. Û gor min ya rast ev e. 

Nivîskar Enwer Karahan:

Kurdan ji kevin de digot, "zimanê bav û kalan", ev formên din dû re hatine çêkirin...

Helbestvan û nivîskar Îrfan Amîda: 

Zimanê Dayikê ji tirkî hatiye wergerandin lê ji wir jî şaş hatiye wergerandin. Lewra di tirkî de jî "ANA DİL" e ne "ANNE DİLİ" ye. yani ANA =ESAS zimanê yekemîn ê bingehîn.wan jî ji biyaniyan standiye. Lê di kurdî de mixabin ji wir jî hinekan şaş wergerandi ye ku a rast hinek tirk jî şaş dixwînin. Ji ber vê yekê zimanê Zikmakî bêtir li Kurdî dike û bêtir rast e..

Ferhat Dayan:

Peyva zimanê zikmakî bi awayekî eşkere ji peyva zimanê dayikê dirûstir e lê wek ku hêja enwer karahan gotiye peyva zimanê bav û kalan bêtir bi bingehe bêtir bi kurdî ye û xweş e.

Nivîskar Amed Çeko Jiyan:

Dibe ku hemû tiştên di kurdî û tirkî de eynî "çavgirtî" ne malê tirkî bin.*

Dawûd Rêbiwar: 

Gelek spas ji bo we hemûyan... Duh min di gelek malper û nûçeyan de dît ku dibêjin "zimanê dayikê" bi min şaş hat... Loma min xwest balê bikişînim ser... Ez jî wekî we difikirim, "Roja Zimanê Zikmakî" rastir e bi min jî...

*Amed Çeko Jiyan di vir de hin lînk dane:

http://en.m.wikipedia.org/.../Mother_tongue_(disambiguation)

Mother tongue (disambiguation) - Wikipedia, the free encyclopedia

EN.WİKİPEDİA.ORG