DiyarName.Com

Diyarname

Wezîrê Ragihandin û Jêrxaneyê yê Tirkiyeyê Abdulkadir Uraloglu roja 26'ê mehê li Wanê bû û mizgîniya ber bi temamkirina tunela Başqale-Guzeldereyê (Tunela Elbak-Xoşebê) da. Mizgînî da lê çima hê jî xilas nebûye? Ev tunel kengê dest pê kir? Wê kengê xilas bibe? Mesele çi ye? Va ne yek bi yek ew agahî...

SAL 2013, PIRSA SER TUNELÊ

- Çîroka vî tunelî digihîje 10 salan. Roja 18.11.2023'yan di komîsyonê de mebûsê BDP/HDP'ê Adil Zozanî ji Wezîrê Ragihandê yê wê demê yê Tirkiyeyê Binali Yildirim dipirse, "Rêya Şirnex-Culemêrgê dê kengê temam bibe? Li wê derê dê tunel bê çêkirin. Dîsa li ser rêya Wan-Başqaleyê (Elbak) Tunela Xoşebê girtibûn nav bernameyê, ev tunel dê kengê temam bibe? (1)

MEZINIYA WÊ

Tunel wekî 3 hezar û 137 metre tê organîzekirin. Bi xilasbûna tunelê re ajokar dê ji 32 fitlanekên (çivanek) rê xilas bibin û bi rehetî xwe bigihînin her du aliyan.

Midûrê Herêma 11'emîn ê Rêyên Bejayî Ahmet Turan Gulhaş li ser vê tunelê gotiye, dema temam bibe rê dê 3 kîlometre kurt bibe. Lê negotiye kengê temam dibe. (2)

MEBÛSÊN AKP'Ê PROPAGANDA KIRINE

Mebûsên AKP'ê yên Wanê Burhan Kayaturk û Mustafa Bilici li Başkaleyê çûne serdana esnafan (27.05.2015). Li vir propaganda kirine û gotine dê tunel temam bibe. Lê negotine kengê. Tenê pesnê wê dane (3).

GOTIYE 2019'AN DE DÊ TEMAM BIBE

Serendazyarê Sazkirina Rêyan ê Herêma 11'emîn ê Wanê Ahmet Huyut axiviye. Rojnameya Milliyetê kiriye nûçe (12.06.2017). Huyut jî pesnê tunelê daye, agahiyên giştî belav kirine. Lê ji nûçeyên din cudatir di vê nûçeyê de dîrok heye, "Tunela ku di sala 2013'yan de dest bi çêkirina wê kirine, hedef ew e di sala 2019'an temam bibe". (4)

'HETA 2022'YAN EMÊ TEMAM BIKIN'

Vê carê ji rojan 17'ê gelawêja 2020 e. Tunela ku 2019'an de dê temam biba, temam nebûye. Wezîrê Ragihandinê yê Tirkiyeyê Adil Karaismiloglu ye û ew diçe Wanê. Ligel mebûsên AKP'ê yên Wanê, bi girseyek mezin çûye serdana tunelê. Wezir li vê derê gotiye, "Tunela Guzeldere (Xoşeb) heta 2022'yan emê temam bikin." (5)

TEMAM NEBÛ, 2 KARKER MIRIN

Plana dawî ya temamkirina tunelê vê carê bû 2022. Lê 2022 hat dîsa temam nebû ye. Çi bû ye? Karker mirine. Roja 16'ê rezbera 2022'yan saet 21.45'an de dema xebata tunelê dihat kirin beşek jê hilweşiya, 2 karker di bin de man û mirin. 2 karker jî birîndar jê xilas kirin. (6) Tunela ku 2019'an de xilas biba, nebû, paşê berî 2022'yan xilas biba ku nebû, ev du kes dê nemiriyana.

2023, HÊ JÎ NABÊJE KENGÊ DÊ TEMAM BIBE

Tam bû 10 sal hê tunela ku 3 kîlometreyî temam nebûye. Vê carê Wezîrê Ragihandin û Jêrxaneyê yê Tirkiyeyê Abdulkadir Uraloglu ye. Uraloglu bi komek çapemenî, propagandayeke mezin çûne cem tunelê. Bi ser de li wir li cem karkeran ala Tirkiyeyê digire û maçî dike... Çima? Ev meseleya nûçeyê ye. Uraloglu ku çûye derba dawî lê daye û ronahî dîtiye mizgînî daye, gotiye tunel xilas bibe dê 25 deqe rê kurt bibe, lê dîsa negotiye kengê dê bikeve xizmetê.(7)

Li aliyê din ligel ku di sala 2013'yan de dest bi çêkirina wê kirine û berê li ser vê gelek nûçe çêkirine jî (binêrin xala 4'an), AA'yê di nûçeya xwe ya roja 26'ê tîrmeha 2023'yan de dibêje, "Di sala 2015'an de dest pê kirine"... (8)

Piştî van agahiyan li Tirkiyeyê tunelên din di çiqas demê de çêkirine? Li dinyayê rewş çi ye? Em vê jî bidin ber hev.

DÎROKA HIN TUNELAN

Li Tirkiyeyê tunela ku herî dirêj ajot Tunela Boluyê bû. Di sala 1987'an de Serokwezîrê wê demê Turgut Ozal xîma wê avêtibû, gelek hikumet guherîn, kaolîsyon nikarîn bin bar rabin, gelek pirsgirêk derketin, paşê erdheja 1999'an çêbû û bandor li tunelê jî kir. Axir, di sala 2007'yan de piştî 20 salan tunel xilas bû. Dirêjiya tunelê 2.9 kîlometre ye.

TUNELA MANŞ'Ê

Dema xîma tunela Boluyê hat avêtin û encax 20 salan de temam bû li Ewropayê planek din hebû: Tunela Manşê. Piştî a Boluyê bi salek xîma Tunela Manşê hat avêtin.

Li dinyayê ev mînaka balkêş e. Tunela Manşê ji bin behrê re derbas dibe. Tam 50.5 kîlometre ye. Tunel ji bin behrê re Îngilistan û Fransayê bi hev ve girê dide û tenê 6 salan de temam kirine. Erê di sala 1988'an de xîma wê hate avêtin, di sala 1994'an de temam kirin.

TUNELA AVRASYAYÊ

Li Stenbolê Tunela Avrasyayê heye ku aliyê Ewropa û Asyayê bi hev ve girê dide. 5.4 kîlometreyê vê tunelê li bin behrê bi cih kirine. Di sala 2011'an de dest bi çêkirina wê kirine, di sala 2016'an de, yanê 5 salan de temam kirine, lê tunela Başqale-Xoşebê ku bi qasî vê ne zor e, ne dirêj e jî di 10 salan de temam nebûye.

TUNELA KIZILCAHAMAMÊ

Û mînakek din: Li Enqereyê tunela "Kizilcahamam-Çerkeş"ê heye. Dirêjahiya wê 2.2 kîlometre ye. Gulana 2017'an de îhaleya wê çêkirine, hedef danîne ku di 2 salan de temam bikin. Roja 27.02.2021'ê tunel xistine faliyetê. Yanê nêzî 3 salan li ser xebitîne û xilas.

Çavkanî:

1- Binêrin "tûtanak"ên meclisê.

2- Hurriyet, Nûçeyên Wanê

https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/van/guzeldere-gecidi-nde-tunel-calismasi-37237623

3- Mebûsên AKP'ê

https://www.sondakika.com/yerel/haber-baskale-esnafindan-ak-partililere-sicak-karsilama-7352202/

4- Milliyet

https://www.milliyet.com.tr/ekonomi/guzeldere-tuneliyle-32-viraj-5-dakikada-asilacak-2466982

5- Heta 2022'yan

https://www.hurriyet.com.tr/gundem/bakan-karaismailoglu-van-hakkari-yolunda-yapilan-guzeldere-tunelini-inceledi-41589420

6- Du karker mirin

https://www.odatv4.com/guncel/tunel-coktu-isciler-gocuk-altinda-250695