Zekî OZMEN

Min piştî 19 salên li Almanyayê cara yekemîn serdena welêt kir û dû re jî min çend roj li Stenbolê borandin. Vaye ji serdana welêt çend notên di der barê cihên dîrokî yên min ziyaret kirin û çavdêriyên min yên li ser bûyerên wan rojan, yên siyasî, eleqeya ji bo zimanê kurdî û meyla xwendina rojnameyan:

Dîrok
- Gundê Darê (Dara) ku dikeve navbera Mêrdîn û Nisêbînê û her wiha li ber sînorê Serxet û Binxetê ye, qedera ku kurd pê re rû bi rû mane dide nîşandayîn; Darê li ser bajarekî dîrokî yê ji hêla hikumdariya farisan ve di sedsalên piştî zayînê de hatiyê avakirin de ye. Ev bajar wekî niha Serxet û Binxetê, wê demê jî bûye sînorê faris û roman. Digel di demên cuda de faris û romê hikumdariya wê kirine, dû re ketiye bin destê hikumdariya ereb, hêzên herêmî û dû re jî osmaniyan. Jibermayiyên bajarê wê demê şopa hemû desthilatdarên wê demê dide nîşandan. Goristanên taybet yên di şikeftan de, sîstemên sarincan, mîmariyên taybet, meydana bajêr û zindan mirovan bi mîmariya wê demê matmayî dihêle. Ger Darê ne şûnwarekî kurdan ba, dê îro mîna Romaya Antîk û Pîramîdên Misrê bi nav û deng bûya û her wiha dê salê bi mîlyonan turîst serdana wê bikira. Lê dev ji turîstan berdin, hê piraniya kurdên herêmê ev cih û warê dîrokî ziyaret nekirine.

- Bajarê Heskîfê çiqasî dîrokî ye, niha ew qas jî ji gelek hêlan ve xwedî helwestên nakokî ye: DTP ku bi tundî li dijî noqavkirina bajêr e, şaredarî bi dest nexistiye. Dewleta ku dixwaze bajêr noqav bike, kevirek jî restore nekiriye û ji wê yekê gelek cih rûxiyane. Wezareta Karên Çand û Turîzmê digel vê yekê jî ji bo çûyîna li ser sûra bajêr pereyên çûyînê distîne.

- Hezex, Mêrdîn û Midyad digel bûyerên qewimîne jî, ahenge hevrejiyana olên heremê didin nîşandan.

- Ji bilî cihên dîrokî yên li Cizîrê, Qesrika ku sînorê Gabar lê diqede û Cudî dest pê dike, mirov hem ji hêla xwezayê ve dixe nava aramiyê û hem jî bi dîrokê re rû bi rû dihêle.

- Dêra Mor Gabriel ku di navbera Hezex û Midyadê de ye, di nava wê xwezayê de mirovan medîtate dike.

Rojeva Siyasî
- Di roja nehê kewçêrê de em ji Amedê li ser Mêrdîn, Nisêbîn û Hezexê re çûn Cizîrê. Ji bilî Mêrdînê heman dîmen li hemû bajarên em di nava wan re derbas bûn hebûn: Dikan girtî bûn, dû li ser bajaran ketibû û polîsan bera zarok û ciwanan didan.

- Pêşwaziya Koma Aştiyê kelecana li herêmê derxist asta herî bilind. Ez hem li Cizîrê û hem jî li Amadê beşdarî pêşwaziyê bûm. Hest û tezawiratên li Cizîrê serdest bûn, min di jiyana xwe de tişteke bi wî şêweyî nedîtiye.

- Festîvala Çandî ya Cizîrê ku sê rojan berdewam kir, baweriyeke min mîsogertir kir: Kurdan bi tekoşîna xwe gelek tişt bi dest xistine.

Ziman
- Li Amadê hema bêje ez kêm pêrgî kesên bi hev re bi kurdî diaxivîn hatim.

- Xwendarên zanîngehan û yên zanîngeh qedandine, li herêmê dema bi kurdî diaxivin, kurdiyeke akademîk bi kar tînin lê belê meyla wan ya tirkî serdest e û gelek caran bi kurdî dest pê dikin û axaftinên xwe bi tirkî diqedînin.

- Gelek kesên propagandaya axaftina kurdî dikin bi xwe di pratîkê de meyla xwe didin li ser zimanê tirkî.

-  Li bajarên kurdan meyla keç û jinan ya tirkî serdest bû.

- Mîsogeriya kurdî niha di destê gundî û nexwendekaran de ye lê belê êdî tirkî hêdî hêdî li gundan jî belav dibe.

Rojname
- Yekemîn kurdê min li balafirgeha Stenbolê dît û bi kurdî diaxivî rojnameya bi navê “Fotomaç” (Rojnameyeke tenê li ser sporê ye) di dest de bû.

- Li cihê sekna balafira Amedê ya ji bo balafirgeha Stenbolê hema bêje tenê rojnameya “Taraf” di destên rêweyan de dihate dîtin.

- Li herêmên kurdan eleqeyeke mezin di serî de ji bo “Taraf” û dû re ji bo “Gunluk”ê hebû.

- Ez li hemû bajaran çûmê ber cihên rojnamefiroşan lê tenê li cihekê jî ez rastî “Azadiya Welat” nehatim. Min li van bayiyan nedît ku ez rojnameyê bikirim. Gelek kesên min ji wan sedema vê yekê pirs kir, ev yek girêdayî belavkirina rojnameyê ya bi destan kirin.

Encam: Li welêt di her warî de hem guhertin û hem jî pêşketinên mezin rû dane. Armanca min bi vê nivîsê tenê ew bû ku xalên sereke yên wekî welatiyekî ji nişke ve bala min kişandin bînim zimên. Ji ber wê yekê ev not dikarin wekî çavdêriyên “seresere” jî bên dîtin û nirxandin.