Hevpeyvîn: Cemil Oguz*

Kurtedemek berê YPG'ê deriyê Til Koçer bi dest xist. Deriyê Til Koçer dikeve ser sînorê Misûlê. Deriyê Til Koçer deriyê gumrikê bû di navbera Sûriyê û Iraqê de. Piştî ku li Sûriyeyê muxalefetê û paşê çeteyan li dijî rejima Esad ser şir, ew derî ketibû destê çeteyan û ew çete jî ji wir dihatin, êrîşê kurdan dikirin. Hefteya borî YPG'ê ev derî bi dest xist. Niha derî di destê kurdan de ye.

Berî pevçûnan li wî deriyî gelek xebatkarên gumrikê hebûn. Me yek ji wan peyda kir û xwest pêre hevpeyvînê bikin. Bi şertê ku em dê navê wî nenivîsin bersiva pirsên me da. 

Ereb ji Til Koçer re "Yarûbiye" dibêjin. Til Koçer bajarê kurdan e yan yê ereban e?

Til koçer bajarokekî kurdî ye, girêdayî parêzgeha Hisiçayê ye_herêma Dêrikê, li bakurê rojhilata Sûriyayê dikeve, li başûrê rojhilata rojavayê Kurdistanê. 

Kîjan bajar cîranên Til Koçer in, yan jî Til Koçer nêzî kîjan bajarî ye?

Bajarokê Til koçer nêzîkê 60 kîlometrê dûrî bajarê Dêrikê ye, nêzîkê 85 kîlmetran dûrî bajarê Qamişlo ye, li ser sînorê Iraqê, li hemberî bajarokê Rebîea yê Iraqî ku girêdayî parêzgeha Mûsilê ye...

Berî şer çend hezar kes li vî bajarokî dijiyan? Ji bilî kurdan ji kîjan gelî mirov hene?

Til koçer navê bajarok e bi kurdî, bi erebî jêre dibêjin Yerûbiye. Hejamara xelkên Til Koçerê bi gundewarên wê re digihîje 25 heta 30 hezar kesî. Bi pirraniya xwe xelkên Til Koçerê kurd in; êlên ereban ê wekî êla Şemer ya ku têkiliyên wê û kurdan di pêvajoya dîrokê de gelekî xweş, êlên eraban wekî êla Hedîdî, Meamira jî li wê hene. Hejmareke piçûk ji xiristiyanan jî hîna li Til Koçerê ne…

Rewşa Til Koçer di nav şerê vê du salên dawî de çawa bû?

Bajarokê Til koçer bi şoreşa milletê Sûriyayê re ma bajarekî aram, dûrî agir û cengan, bazirganiya di navbera Sûriya û Iraqê de ma li kar, di rêya deriyê Til koçerê re. Girîngiya bajarokê Til koçerê wekî cih, girîngiya deriyê Til koçerê hişt ku ew bibe armanca êrîşên hêzên tundraw, wekî hêzên Cebhet El_Nusra û Dewleta Mislimantiyê li Şam û Îraqê, yên girêdayî rêxistina Qaîde ya terorîst. Di destpêka sala 2013'yan de bajarokê Til koçerê, bi encama şerên tund û dijwar kete bin kontrola wan hêzên radîkal de û hêzên rejîma Sûriyayê ji wê derketin. 

Di rewşeke wisa de gelê Til Koçerê çi kir?

Milletê Til koçerê bi giştî malên xwe hiştin û reviyan. Bajarok vala ma ji pêvî hêzên tundraw, yên ku pirraniya endamên wan ji derveyî Sûriyeyê hatibûn şer, yên ku hewl didan paşvaniya xwe ya mislimantiyê li Til Koçerê ava bikin, berûvajî vîn û xweziya xelkên Til Koçerê û armancên şoreşa Sûriyeyê. Her wiha deriyê bajarok yê bi Iraqê ve ji hêla hikumeta Iraqê ve hate girtin û tevgera bazirganiyê rawestiya.

Di dawiya meha 10'an de, sala 2013'an hêzên kurdî YPG (Yekîneyên Parastina Gel) piştî cengên dirêj û dijwar bajarokê Til Koçerê ji wan hêzên tundraw azad kir; her wiha gundewarên bajarok û ew niha di bin kontrola hêzên kurdî de ye.

Girîngiya bajarokê Til Koçer çi ye?

Girîngiya bajarokê Til koçerê bêhtirî ku bajar azad bû û xelkên bajar wê vegerin malên xwe û jiyana xwe berdewam bikin.

Bajarokê Til Koçer yekem bajarok bû ku hêzên tundaraw Cebhet El_Nusra û Dewleta Mislimantiyê li Şam û Îraqê hewl didan li wê paşvaniya mislimantiyê ava bikin, zagon û biriyarên hişk li ser mirovan ferz dikirin. Wekî mînak, nabe jin tirimbêlan bajoyê, wekî serjêkirina kesên ku nimêj nakin. Bajarokê Til koçerê bûbû bingehek ji wan hêzên tariyê re. Ew pilanên teqînan di nav bajarên kurdan yên din û kesên sivîl de dihatin danîn li vir dihatin sazkirin, ji vir xwekujê radîkal derdiketin bajarên din û xwe di nav sivîlan de diteqandin. Bi azadkirina Til koçerê re, sînor ji van karên terorîst re hat danîn û rê li ber wan hate girtin.

Dîsa, bajarokê Til koçer bi cihê xwe ew destpêka bajarên kurdî ye li Rojavayê û ew dikeve nav herêma kurdî û herêma erebî de li Sûriyayê.

Baş e. Girîngiya deriyê Til Koçer ê wekî deriyê gumrikê bû çi ye?

Deriyê bajarokê Til koçer endamê herî girîng e li Til koçerê. Deriyê di navbera Sûriye û Iraqê de ku bazirganiyeke geş di rêya wî re dibû. Bêhtirî nîvê bazirganiyê di navbera Sûriyê û Iraqê de di rêya deriyê Til koçerê re diçû û dihat.

Rojane çend erebe di derî re derbas dibûn, barên wan çi bû?

Di rêya wî re rojane bi dehan, bi sedan kamyonên tiştan ji Sûriyayê derdiketin Iraqê. Barên wan wekî kamyonên cilan, xwarinan, şînahî û mêweyan û tiştên din. Ji Iraqê jî rojane sotemenî û xurme derbas dibûn Sûriyeyê. Her wiha deriyê Til Koçerê wekî deriyekî bazirganiyê tiranzît deriyê herî girîng bû di navbera Tirkiye û Iraqê de û di navbera Ewropa û Iraqê de. Rojane ji wan welatan bi dehan, bi sedan kamyonên xwarin, şînahî  û tiştên din derbas dibûn Iraqê di rêya deriyê Til Koçerê re, her wiha tirimbêl, hesin û deqên avakirinê.

Ji aliyê kurdan ve bidestxistina deriyê Til Koçer wê bandoreke çawa li Rojava bike?

Herêma kurdî li Sûriyayê wekî herêmeke dorpêçkirî, wekî herêmeke ku pêdiviya wê gelekî bi sotemenî û xwarinê heye. Bi azadkirina deriyê Til koçer re deriyê jiyanê azad dike û rê dîsa vedike li pêş aramiya Rojavayê û geşbûna jiyanê li Rojavayê…

Têbinî: Ev hevpeyvîn bi ser înternetê re hatiye kirin.