Diyarname
Bi sedsalan e ku gundorên kevirîn, wekî amûrên kevneşopî, ji bo hûrkirina genim, ceh, zeytûn û kunçiyan tên bikaranîn û hîn jî li welatê me hene. Her çend di bin siya makîneyên nûjen de bimînin jî, ev mîrateyên kevnar ku bi hêza avê an bi destan dixebitin, hem wekî navendên hilberînê hem jî wekî cihên civakî yên jiyanî hebûna xwe didomînin. Gundorên kevirîn ne tenê di hilberîna xwarinê de, lê di heman demê de di parastina mîrateya çandî û jiyana civakî de jî roleke girîng dilîzin.

Gundorên Aş
Taybetmendiya herî girîng a gundorên kevirîn ev e ku genim bi awayekî xwezayî û bi kalîte tê hûrkirin. Ev rêbaz nirxên xurekî yên genim diparêze û ard, tehîn û berhemên din ên ku têne bidestxistin, bêhna xwe ya bêhempa diparêzin. Bi taybetî xwarinên bingehîn ên wekî nan, bilxur û tehîn, dema ku li aşên kevirîn têne çêkirin, tama xwe ya resen winda nakin. Gelê herêmê van berheman wekî “xwezayî û resen” bi nav dike. Tama xwarinên herêmî yên wekî helawa tehînê, nanê tenûrê û zeytê, di rêbazên kevneşopî yên gundorên kevirîn de veşartî ye.

Gundorên ku Axê Didewişîne
Hin gundorên kevirîn zêdetirî 500 salî ne. Ev kargehên ku ji nifşekê bo nifşekê din tên veguheztin, ne tenê bi hilberîna xwe ya kevneşopî, lê di heman demê de wekî sembolên çandî yên ku şopên rabirdûyê digihînin îro jî balê dikişînin. Ev gundor di zivistana de li ser malên axî de têne bikaranîn; axê didewişînin û di heman demê de xaniyan ji dilopbûnê diparêzin. Ev avahiyên axîn ku parçeyek jiyanî ne, wekî yek ji hêmanên herî hêja yên çanda herêmê hebûna xwe hîn didomînin.

Balkêşiya Gundorên Kevirîn
Gundorên kevirîn ne tenê bala gelê herêmê, lê di heman demê de bala nifşên nû jî dikişînin. Ev gundorên biçûk û mezin, bi dengên xwe yên rîtmîk ên ku ji zivirîna keviran derdikevin, mirov ber bi rêwîtiyeke dîrokî dibin. Gelek aşên kevin hem xebata xwe ya hilberînê didomînin hem jî deriyên xwe ji mêvanan re vedikin da ku kevneşopiyên xwe bidin nasîn. Ev gundor rabirdû û îro bi hev re tînin ba hev û ji mêvanên xwe re ezmûneke çandî ya bêhempa peyda dikin.

Gundorên kevirîn êdî ji bo pêşerojê nayên bikaranîn
Ev gundorên kevnar, li hember lez û beza cîhana nûjen, her çend hebûna xwe bidomînin jî, mixabin teknolojiya nûjen û avahiyên betonî vê çanda resen û kevneşopî ber bi wendabûnê ve dibin. Û mîna kevirên xemlê li cihên xwe asê mane. Ku bi mîrateke çandî hîn cihên xwe diparêzin, ne tenê xwezayîbûna xwe, nirxên çandî yên kûr jî hildigirin. Lê belê, gundorên kevirîn, bi rêbazên hilberîna kevneşopî, di veguheztina dewlemendiya çandî ya îroyîn de êdî roleke bihêz nalîzin û ber bi windabûnê ve diçin.