Cemil Oguz

Nivîskar Jean de La Fontaine helbestvan û nivîskarekî fransiz e. Bi fablên ku nivîsandine tê nasîn. Fablan her kes dixwîne. Lê bi taybetî ew ji bo zarokan têne xwendin. Gelek dê û bav fablan dixwînin û bi wan zarokên xwe dikin xewê. Di kurdî de jî gelek fablên gelêrî hene lê niha meseleya me ne kurdî, fablên La Fontaine ne. Erê îşev fransizan ev fablên La Fontaine ji bo lîstikvanên îngilîz xwendin û ew kirin xewê. Paşê? Paşê bi 2 golan derbasî nîv fînalê bûn, îngilîz jî vegerandin mal.

Helbet tu eleqeya fûtbolê û fablan nîn e. Belkî jî heye. Ma tune be em çima qal dikin? Erê heye. Û di nav wêjeya Fransiz de cihek muhîm digire. Îşev di maça Fransa û Îngilistanê de, wan fablan li nava sehayê xwe nîşan da. Her ku îngilîz in, helbest xwestin Soneyên Shakespeare ji bo fransizan bixwînin, carinan jê paragraf xwendin jî, lê Herry Kane ku cara pêşî deqîqe 54’an de, di penaltiya yekemîn de ev sone xweş xwendin, lê di penaltiya diduyan, deqîqe 84’an de ziman lal bû, hevokên wî tevlihev bûn, nekarî soneyan bixwîne loma jî fûtbolhezan pirtûk ji dest wî girtin û ji fransiyan re gotin “Hûn di nîv fînalê de jî ji bo me bixwînin.”

Mirov çawa qala maça fûtbolê dike? Ma wisa mirov qal dike? Nizanim. Belkî cureyek din muhîmtir e, lê ceribandin jî ne tiştek baş e? Erê maçeke xweş bû. Her du alî sor bûbûn, her du aliyan jî dixwestin bi ser bikevin, bi taybetî jî îngilîzên ku zûde ye ev kûpa nebirine mala xwe. Lê li hemberî wan Fransaya ku hê 4 sal berê ev kûpa biribû mal û dixwestin carek din jî bibe.

Îstatîstîk alî Fransa bûn

Berî maç dest pê bike îstatîstîkan Fransa nîşan didan. Di 8 maçên van her du tîman bi hev re lîstine de Fransa 5 caran, Îngilistan carek bi ser ketibû, 2 wekhevî hebûn. Îngilistan di 8 Kûpayê Cîhanê yên dawî de 6 caran li hemberî tîmeke ewropî têk çûbûn. Her ku Fransa ye, di 10 maçên ku ligel tîmên Ewropayê lîstibûn de di 8’an de bi ser ketibûn.

Erê tîmeke serketî yê Îngilistanê hebû, lîstikvanên navdar, ji Kane heta Foden, Saka û yên din, lê li aliyê din Giroud, Griezmann, Mbappe, Dembele bigire heta yên din kadroyeke serketî hebû. Û ligel van efsaneyê fûtbola fransiz Deschamps ê ku niha teknîk dîrektor e.

Leza gogê derket 108'an 

Fransizan di deqîqeya 17’an de dest pê kir fabl bo îngilîzan xwendin. Lîstikvan Aurelien Tchouameni wisa lê da, leza gogê derket kîlometreyê de 108’an. Bi vê lezê dê qelevanên îngilîz çi bikira? Tu tişt. Erê, îngilîzan di deqîqeya 54’an de ji penaltiyê bi Kane bersiv dan, lê deqîqeya 78’an de Griezmann wisa xweşik gog bilind kir pêş kelehê, ger Olivier Giroud ev îkram qebûl nekira û bi paş ve bişanda dê bihata ricimkirin. Û encam bû 2-1. Jixwe hewce nake em carek din qala penaltiya Kane bikin ku gog bi ser kelehê, bi ser temaşevanan re avêt derveyî sehayê ku ew gog hê jî nayê dîtin ku bi ku de çû. Bi vê encamê Fransa bû 7 caran ku derdikeve nîv fînalê. Di nîv fînalê de Fransa bû reqîbê Fasê. Maç vê çarşemê dê bê lîstin.

Notek bo Kane

Lîstikvanê îngilîz Harry Kane bi gola ku avêt bû 53 gol bi formaya tîma neteweyî diavêje û di vî warî de bû şirîkê Wayne Rooney ku rekor di destê wî de bû. Kane di maçeke din de golek jî biavêje dê rekorê jê bigire.

Niha dê çawa be?

Bersiva niha dê çawa be ev e: Arjantîn û Hirvatistan, Fransa û Fas dê bi hev re maçên nîv fînalê bilîzin. Wekî notek em texmîna xwe lê bikin, Fransa dê derkeve fînalê. Di maça din de her du tîm di asta hev de ne, hirvat dê zorê bidinê, lê texmîna min ew e dê Arjantîn derkeve fînalê. Yanê, fînala Arjantîn û Fransa li pêş me ye. Her du tîmên têk herin ji bo sêyemînî dê bilîzin. 

*

Rûpela Taybet, hemû nûçe:

- Kûpaya Cîhanê 2022 Qatar, Rûpela Taybet      

Maça din a îro:

- Fas û Walid Regragui ketin nava dîrokê