Diyarname
Bi organîzeya Enstîtuya Kurdî ya Bruksel û Het Beschrijf, di bin otorîteya Wezîrê Candê yê Flanderen Bert Anciaux de, nivîskar-wêjevanên kurd nameye ji Berpirsê Yekîtiya Ewropayê (YE) ê Karûbarên Çandê Jan Figel re şandin.
Wêjevanên kurd di 18-19'ê mehê de li Brukselê di bin navê "Lênêrîneke li wêjeya kurdî" hatin cem hev û ev name amade kirin, pêşkêşî wezîrê YE'yê kirin.
Em nameyên wêjevanên kurd pêşkêşî we dikin:

 ***

Birêz Jan Figel
Berpirsê Yeketiya Ewropayî bo karûbarên çandê
(European Commissioner responsible for culture)

Birêzê hêja Figel,

Ma gelo ne trajêdiyeke mezin be dema zarokek nikaribe ji daya xwe re binivîsîne, “Dayê ez ji te hez dikim”?  Gelo ne trajêdî be dema li zarokekî bê qedexekirin ku li xwendegehê bi zimanê xwe bipeyive?  Di demekê de ku em bi serbilindî mafên hûtan diparêzin; di demekê de ku wêneyên merîxê di dest me de ne û di wê dema ku em tê de pesna sûda pirzimaniyê didin de, bi mîlyonan mirov ji mafê xwendin û nivîsandina bi zimanê xwe yê zikmakî hê jî bêpar dimînin.  Di rastiyê de zimanê wan hê îro jî qedexe ye.

Bêhtir ji 30 mîlyon mirov bi zimanê kurdî dipeyivin. Zimanê gelekî ye ku ji azadiyê hatiye bêparkirin, gelekî ku di nav çend dewletan de hatiye beşbeşkirin; û vî gelî roleke grîng di pêşvexistina şaristaniya Rojhilata Navîn de lîstiye.

Bikarhanîna zorê li Rojhilata Navîn gelek caran pêwendî bi nenasîna hebûn û mafên komên etnîk û olî re hebûye.  Nasîna hebûn û mafên wan koman dikare ne tenê rê li pirsgirêkan bigire, lê dikare her wiha berdewamiya dewleteke li gor bendên destûrî di rê de mîsoger bike.
 
Em, nivîskarên ji herêmên cuda yên Kurdistanê, ji hikumetên Ewropayê hêvî dikin ku hemî rêyên dîplomatî û qanûnî bi kar bînin ji bo daxwaza rêzgirtina ji mafên kesan û koman re, bi taybetî der barê gelê kurd de, ji hikumetên Tirkiyeyê, Îranê, Iraqê û Sûriyeyê; û daxwaza ji wan ku van mafan di nav destûrên wan dewletan de bihên bicihkirin.  Em di heman demê de vê yekê ji Tirkiyeyê, Îranê û Sûriyeyê dipên ku wekî Iraqê zimanê kurdî bi şêweyeke destûrî bipejirînin da ku bi encamê ev ziman bikaribe bi serbestî ji bo perwerdehiyê, medyayê û weşandinê  bê bikaranîn.
 
Ewropa dikare her wiha der barê nasnameyê, pêşvexistina çandê û parastina mîrasa çandî ya kurdan de alîgir be.  Ya rast, Yekîtiya Ewropayê dikare di gelek waran de bi ziman û wêjeya kurdî re alîgir be, wekî:
- Pêwendîgirêdana bi hikûmetên Tirkiye, Îran, Iraq û Sûriyeyê re û daxwazeke bi îsrar ji wan ku nûnerine Yekîtiya Ewropayî li herêmên kurdî der barê pirsên xwe bi zimanê kurdî ve girê didin de lê binihêrin.
- Alîkirina ji bo birêxistina bernameyên pêdagocî bo têgîhandina mamosteyên zimanê kurdî li Ewropayê û Rojhilata Navîn; her wiha ji bo amadekirina pirtûk û pêdiviyên nûjen ji bo fêrkirina vî zimanî.
- Lîstina rolekê di damezirandina dezgeheke televizyonî ya satelîtî de taybet ji bo ziman û wêjeya kurdî.
- Şopandineke siqesiq der barê siyaset û kiryarên xwe bi zimanê kurdî ve pêwendîgir dikin li Tirkiyeyê, Îranê, Îraqê û Sûriyeyê û birêxistina reaksiyoneke zûdem ger van dewletan bi şêweyeke durist li sozên xwe xwedî dernekevin.
- Piştgiriya derfetên fêrkirina zimanê kurdî li her derê ku civatên kurdî lê hene.
- Piştgiriya projeyên wergerandina berheman ji bo zimanê kurdî.
- Piştgiriya projeyên hunerî bi amanca ku hunermendên kurd bihên serilêdana welatên ewropayî û yên ewropayî biçin Kurdistanê.

Serbestkirina zimanê kurdî dê ne tenê ji bo wejeya kurdî sûdmend be, lê dikare her wiha roleke mezin li Rojhilata Navîn di proseya aştiyê û demokrasiyê de bilîze.

Brûksel, 18/04/2008