Ji bo guhdarîkirinê:
Stand-up-Comedy ji wê cureya hunerê re tê gotin, ew a hunermendek bi tena serê xwe li ser dikê bi gotin û henekên xwe temaşevanên xwe dide kenandin.
Ev huner xwedî dîrokeke sed salî ye. Di destpêka sedsala derbasbûyî de li Amerîkayê dest pê kir û piştre li dinyayê belav bû. Prototîpa vê hunerê ya bi kurdî li Bakur piştî sala 2000’ê bi Murat Batgî hat naskirin. Turneyên wî eleqeyeke mezin didîtin. Wî piştre dev ji stand-upê berda lê bi salan xelkê di dîwanan de gotinên wî yên qerfî ji hev re digotin.
Di vê dema dawî de hunera stand-up a bi kurdî careke din şên dibe. Yek ji serkêşên vê hunerê niha Erdal Kaya ye. Ew di çarçoweya turneya xwe ya Almanyayê de vê hefteyê hat Frankfurtê. Bi xêra vê re derfeta min jî çêbû ku ez jî herim û lê temaşe bikim.
Em beşdar ji destpêka stand-up a Erdal Kaya heta binê wê ji kenan zikopişto bûn. Bi henekên wî yên li ser klîşeyên civakî û malbatî hemû beşdaran serpêhatiyên xwe di gotinên wî de didîtin. Lê ev klîşeyên ku gelek caran di nava malbat û civakê de dibin sedema dilnexweşî û trawmayan, bûbûn pêlîstikeke şanoyî ya hemû beşdar pê dikeniyan.
Cudahiya şêwaza Murat Batgî ya wî heyamî û ya Erdal Kaya balkêş e û ev yek xwe di profîla civakî ya beşdaran de jî nîşan dide. Naveroka stand-up a Murat Batgî nasnameyî bû û zêdetir hîtabî kesên xwende dikir.
Lê hemû çînên civakê xwe hîtabî gotin û peyamên Erdal Kaya dibînin. Ev yek jixwe yekser ji temen û pîşeyê beşdaran jî diyar dibû; Jin, mêr, keç, kur, ciwan, navsere û pîr bûn. Ji kesên betal bigire heta berber, doktor, nanpêj, dewlemend, halnexweş, xwendevan û nexwendevan hebûn.
Zimanê Erdal Kaya zimanê civakê ye. Ji bo tu jê fêm bikî û pê bikenî, tu ne mecbûr î bizanî bi kurdî bixwînî û yan jî wekî tê gotin bi “kurdiya akademîk” zanibî. Bi “kurmanciya civakê” diaxive, civak jê fêm dike û yekser xwe di gotinên wî de dibîne.
Dibe ev yek jî sedema wê be ku çend caran gotin û yan jî hevokên tirkî ku civak li Bakur dike nava axaftina xwe jî bi kar dianî.
Ji bilî ken û kêliyên xweş ên li stand-upa wî, kêfxweş im ku em kurd jî bi xêra kesên wekî Erdal Kaya dikarin wekî miletên din bi niyeta ken biçin şanogehan.
.jpg)
