Zekî OZMEN

Hûnê niha bibêjin “fîlmê Mahsum Kirmizigul yê bi navê “Guneşi Gordum” ji rojevê derket, tu nû behs dikî´.
Erê, rast e…
Lê min ev fîlm nû temaşe kir…
Digel ku ev fîlm li bajarê ez lê dijîm û li gelek bajarên din yên Almanyayê kete sînemayan, min serhişkî kir û wekî prensîb min nexwest bi riya çûyîna sînemayê ji fîlm re bibim destek.
Lê belê hê ji destpêkê ve min hewl da çi şîroveyên li ser wî fîlmê hatine nivîsandin -yên ez pêrgî hatim- bixwînim.
Vêca piştî vê serhişkiyê min niha derfet dît ku bêyî pê li serhişkî ango prensîbên xwe bikim li fîlm temaşe bikim.
Ez qet pêrgî nehatime ku fîlmek li Tirkiyeyê wekî vî fîlmî ji hêla gelek dordoran ve hatibe şîrovekirin.
Piştî temaşekirina fîlm, şîroveyên li ser fîlm hatine kirin hatin bîra min û ez giham vê encamê:
Ev fîlm di sînemaya tirk de yê herî hatiye nepixandin e. Ev ne bes bû, vêce Mahsum Kirmizigul wekî Yilmaz Guneyekî nû jî dan nîşandan.
Armanca danînberheva vî derhêneriya Kirmizigul ya bi derhênerê navdar Yilmaz Guney re valaderxistina meziniya derhênerî ya uüney bi xwe ye û ne tişteke din e. Yilmaz Guney xwedî xêz bû lê min ne bi vî de xêz û ne jî xet dîtin…
Bi tameşekirina fîlm re ez matmayî mam ku çima gelek kurd di vî fîlmî de li mesajên siyasî geriyan û di ser halan de kêfxweşiya xwe ya ji ber fîlm tanîn zimên…
Mahsum Kirmizigul di fîlm de hewl daye ji hêla xwe ve gelek derd û kulan bînê zimên û bi vê yekê re nexwestiye dilê tu kesî ji xwe bihêle. Ji pirsgirêkên civakî bigirin heta meseleyên siyasî ev yek bûye hîmê fîlm. Lê belê tişta wî herî hay jê mayî jî ew bûye ku qet dilê serleşkeriya tirk nehêle.
Ji vê hêlê ve dev ji Yilmaz Guney berdin, ew bi vî fîlmê xwe nagihêje gûzeka fîlmê Reîs Çelîk yê bi navê “Işiklar Sonmesin” ku di sala 1996’an de hatibû kişandin. Digel alîgiriya “Işiklar Sonmesin” hema diyalogên ku behsa pirsgirêka kurd dikirin hebûn. Lê belê di vî warî de di fîlmê Kirmizigul de ev yek nayê dîtin û dema yekî biyanî li fîlm temaşe bike û haya wî ji kurdan nebe, wê bibêje kurd gelekê zêde paşketî ne, li Tirkiyeyê “terorîst” hene û “artêşê bi rica û tika hinek gundên kurdan dane valekirin.”
Ji bilî valakirina gundên kurdan yên bi “rica û tika”, bilêvkirina şervanên kurd wekî “terorîst”, destnîşankirina civaka kurd ya mîna “civakeke prîmîtîf ango paşketî”, tişteke din jî dibêje “va ez im”:
Di nava diyaloga di fîlm de car caran peyvên bi kurdî jî derbas dibin hene. Hewleke mezin hatiye dayîn ku diksiyona lîstikvanan tirkiyeke “perpûte be” deqene were fêmkirin ku yê diaxive kurd in. Yanî, kopiya fîlmên Şener Şen, Kemal Sunal û Îlyas Salman yên salên 1970’an û 1980’an hatiye kirin. Bi gotineke din; henekê xwe bi kurdan dike û wekî bibêje kurd jî bi tirkî diaxivin û tirkiya wan jî ew qas derdikeve…Wekî ku li wî gundî û li gundên din yên kurdan bi tirkî were axaftin…
Vêca piştî vêqa yekê, çima gelek kurd jî ji fîlm kêfxweş bûn, ez matmayî hiştim. Ev fîlm di salên 1980’an de hatiba çêkirin, minê fêm bikira: Ji ber wê demê kî peyveke kurdî bikarbaniya di çavên me de dibû qehreman… Îro fîlm û derhênerên kurd bi xwe hene û êcêbmayîna wekî berê ji bo naveroka fîlmên bi vî rengî nemaye.
Ji bo xweşbînên fîlm yên kurd dixwazim hevokeke Kirmizigul ya li ser fîlm bibêjim. Ev derhênerê ku hewl daye ji hemû beroşan vexwe di bernameya bi navê “Beyaz Show” de bang li artêşa tirk kir û bi qasî tê bîra min wisa got: “Me ji ber kişandina dîmenên bi helîkopteran gelek pere dan artêşa bulgar. Mixabin artêşa me li ber nehat ku em helîkopterên artêşa me bikarbînin. Bila artêş êdî bihêlê ku sehneyên wisa li Tirkiyeyê jî werin çêkirin û bi vî awayî li şûna em van pereyan bidin dewletên din, bila ev pere herin ji artêşa me re…”  
Ev mesaja wî jî tê wê wateyê ku digel ku tişteke ku artêşa tirk bi fîlm aciz bibe nehatiye kişandin jî, hê jî hewl dide xwe ku xwe li ber artêşê şêrîntir bike.
Vêca kesên hewl didin Kirmizigul wekî Yilmaz Guneyê duyemîn bidin nîşandan, bila wêneyên wî bimalên xwe ve daleqînin!.

zekiozmen@hotmail.com