Cîhan ROJ

Dixwazim  çîrçîroka guhên Mîdas bi bîr bixim. Çîroka watedar û mixabin bi hezaran mîtos hê nebûne pariya zimanê me. Em wan efsane, destan û çîrçîrokan bi zimanên din dixwînin. Tê gotin ku edebiyata  ewropî li ser berhemên Homeros şax daye. Ev tê vê wateyê da gote got, efsane û destan wekî bingeh ji bo edebiyatê muhîm in. Mixabin edebiyata me û zimanê me yê nivîskî ji mîtosan bêpar e.

“….Apollon bi tiliyên bi huner li têla ‘lîr’ê dide. Ji ber naxmeyên şîrîn efsûnek dadger Tmolos digire. Tmolos emir dide Pan da li hember lîr dengê filûta xwe bibire. Biryara yezdanê çiya her kes erê dike. Bi tenê Mîdas dijberî dike. Û dibêje ev neheqî ye. Yezdanê Delosî (Apollon) li hember ew guhên ahengdar ên Mîdas bêtehemûlî nîşan dide, qîma xwe nayne ku ew guh wekî şiklê însanî bimînin, guhên Mîdasî dirêj dike. Alî hundir û ê devre yên guhan bi mûyan dagir dike; heta guhan wanî dike da ew nikaribin li ciyê xwe rawestin, hêza tevgerê dide guhan. Her alî her ku wekî însan dimîne jî wekî ceza aliyek wî dike wî halî….”
Di çîroka Ovîdîûs de tola Apollon bêhtir encamên bi êş dide der: Mîdas, her ku bixwaze guhên xwe veşêre jî wexta berdestê Mîdas porê Mîdas diqusîne haydarî şerma Mîdasî dibe lê wêrekî bi xwe re nabîne da diyar bike.
Berdest bi lez û bez di axê de çalekî çêdike û tiştên dibîne bi piste pistê ji çalê re dibêje. Dû re, piştî qamîşên gumrah şîn tên û bilind dibin, li ber bayî her ku dihejin peyvên veşarî dubare dibin û çîroka guhên Mîdas ku dişibin guhên keran, bi bayî re, li her deverî belav dibe.

Di mîtolojiyan de yezdan hêz û otorîte ne. Ev çîrok rê dide ku rawestin û dijberiya li hember hêz û otorîteyan bê çi berdêlan dixwaze. Di heman demê de çîrok baş der dibe bê gotin ji axê re jî bête gotin tu car winda nabe.
Bi hêviya ku hemî mîtos li zimanê me bêne wergerandin.

Çavkanî: NatîonalGeographîc, rêbendan 2008

cihanacirokan@hotmail.com