WAN

Li Wanê avahiyên li bajarê kevin ên xwedî dîroka bi hezaran salan tên texrîbkirin. Dîroknas Hasan Ûmar got:  "Divê bajarê kevin bi lezgînî bê parastin." 

Xirbeyên dîrokî yên li qiraxa Keleha Wanê hatine çêkirin û wekî “bajarê kevn ê Wanê” tên binavkirin, tên xirakirin. Xirbeyên xwedî dîroka bi hezaran salan ku di serdema Ûrartûyan de hatine avakirin, demekî dirêj e defîneger zirarê didin wir. Defînegeran heta niha bi kolandinê gelek cih xira kirine. Ji bilî defînegeran gelek qadên ku xirbeyên dîrokî lê hene wekî gomê tên bikaranîn. Dîroknas Hasan Ûmar got, "Divê bajarê kevin bi lezgînî bê parastin."

'MIROVAHÎ XWEDÎ LI BERHEMÊN DÎROKÎ DERDIKEVE, GERE EM JÎ WISA BIKIN' 

Ûmar, diyar kir ku dîroka bajarê kevin heta salên 800’î yên Berî Zayînê diçe û got ku avahiyên ku heta niha li ser piyan mane mîrateyeke mezin e. Ûmar wisa dom kir:  "Ji hunerkariya keviran heta madenkarî û karên destan nirxên ku Ûrartûyan heta niha mane nayên parastin."

Dîrokzan Ûmar qala danheviya dîrokî ya Wanê kir û ev yek lê zêde kir: “Danheviya dîrokî ji bo mirovahiyê tê wateya tejaneyê. Mirovahî li nirxên xwe yên dîroî, li çanda xwe û nirxên xwe xwedî derdikeve. Ji ber vê yekê dema em li dîroka dewletên cîhanê dinêrin, li her derê cîhanê ev kom xwedî li nirxan derketine, parastine û ji bo mirovahî  dane nasîn. Wekî wê serdemê divê li Wanê jî bi vî awayî xwedî derketinek çêbibe.”

'DIWAZIN VÊ ÇANDÊ TUNE BIKIN'

Ûmar diyar kir ku li bajarên rojavayê Tirkiyeyê hemû berhem û bajarên kevin tên parastin û restorekirin û wiha got: “Girîngî nedayîna Wanê hinek pirsinîşanan dixe serê mirov. Nivîs li vir e, ziman li vir e, karên destan û danehev hemû li vir in. Bi kurtasî heke xwedî li vî bajarî derkevin, dikarin tûristên cîhanê bikişînin vir. Divê bajarê kevin ku wekî qada SÎT’ê hatiye îlankirin bê parastin. Heke qada SÎT bê îlankirin û di kirinê de berevajî vê yekê tişt bên kirin wê demê tu vê dîrokê wekî dîroka xwe nabînî. Wê çaxê tu wisa difikirî, ‘Ez ji herêmeke biyanî hatim, min ev ax dagir kiriye, ji ber vê yekê divê ez şaristaniya heyî ji holê rakim û bidim îspatkirin ku ev ax ya min e’. Hêzên serwer dixwazin herêmên dagirkirine çanda wan tune bikin. Heke qaçaxçî bikevin wir, kolanên qaçax bikin û li wir avahiyên heyî neyê parastin wê demê armanc tunekirina wê çandê ye.”

'DIVÊ KELEHA WANÊ Û AVAHIYÊN VIR BÊN PARASTIN'

Ûmar got ku divê xwedî li çand û dîrokê bê derketin û axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Divê teqez xwedî li çandeke wiha dîrokî bê derketin. Kîjan kom bibe bila bibe çand mîrateya hevpar a mirovahiyê ne. Ji ber vê yekê di bin gotina ‘ev çand ne çanda min e’ de ji holê rakirina çand tê wateya mirov bivir li lingê xwe bide. Divê dest ji vê nêzîkatiyê bê berdan û Keleha Wanê û avahiyên li wir bên parastin.”

MA