Ahmet Altan
A rast em gihîştin cihê guhêrînê ya herî bi bela..Tirkiyeyê berê bi tememî nizanibû ku pirsgirêk çi ye.
Niha hate fêmkirin ku “pirsgirêk” çi ye.
Êdî em dizanin ku “artêş û darêzgerî” li vî welatî guhêrînê asteng dikin.
Di hişê wan de civateke “xeyalî” heye.
Li dijî hemû tişt û kesên ku ne li gor wê“xeyalê”ne.
Di “xeyala” wan de tirkê, kesê ku her roj xwe traş dike, kesê ku bêhna koloniyê jê tê, kesê ku bi xwedê bawer dike, lê naçe mizgeftê, kesê ku car caran qedehekê duduyan vedixwe, kesê ku ji arabeskê hez nake, kesê ku ji muzîka klasîk an jî muzîka rojava hez dike, kesê kû heyrana Ataturk, kesê ku girêdayî laîsîzmê, kesên ku bi guman li düvel-i muazzama dinêrin, kesê ku di baweriya wan de nîjada tirk ya herî mezin e, kesê ku yên ku ji karmendan hîn xizantir in biçûk dibînin û yên dewlemendên jî sûcdar dibînin, kesê ku di derbarê dîroka xwe de ji xeynî tiştê ku pê dane hînkirin tiştekî hîn nabin û heke ku hîn bibin jî, ji kesî re nabêjin, kesê ku baweriya xwe bi temsîlkirina karmendan a ku “yekitiya netewî û hevgirtinê” pêk anîne heye, kesê ku qet pirsyarikirina dewletê nakin, kesê ji “mezinê xwe re”rêzgir, ji leşkerên xwe re îteatkar e.
Dixwazin heftê mîlyon mirovî bixin vî qalibî.
Tu kes wê nebêje ez “kurd im”, tu kes wê neçe “îbadetê”, tu kes wê li arabeskê guhdar neke, tu kes wê nebêje ku “pirsgirêka ermenan çi ye”, tu kes wê şêweya rêveberiya Ataturk pirsyar neke, tu kes wê bi felsefeyê nizanibe û tu kes wê bi marksîzmê re têkildar nebe.
Hewl didin ku neteweparêziyeke ku bi nîjadperestiyê ve hatiye lihêmkirin û qelabalixa burjûvaya biçûk a nîv nezan biafirînin.
Ev xeyala, jixwe di destpêka xwe de seqet e.
Mirov çi ma wisa di nav rewşeke nîv zane ku, pirsyar nakin, napirsin û bi awayekî ku haya wan ji felsefeyê, ji dîrokê û ji edebîyatê nîn e û bi awayekî klîşe diaxivin de bin?
Heke em welatekî wekî ku wan xeyal dikir bûna, her hal em ê li dinyayê bibûna welatekî herî dilsoj.
Em ne welatekî wisa ne, nebûn û nabe ku em wisa bin jî.
Rastî, gelekî ji xeyalên wan dûr e.
Li vî welatî kurd hene, oldar hene, çepgir hene, elewî hene, karker hene, kapîtalîst hene.
Welat her ku dewlemed dibe, her ku deriyê xwe ji dinyayê re vedike, rastiyên civakê, aloziyên wê, çînên xwe û komên xwe jî derdikevin holê.
Artêş û darêzgerî, hewl didin ku rastiyê di nav “xeyalên xwe bixwe” de bi cih bikin.
Gava ku ew hewl didin civakê di nav wî qalibî de bi cîh bikin, bertek jî zêde dibin.
Ligel bertekên ku zêde dibin, rola artêş û darêzgeriyê ya ku di kevneperestiyê de ye zêde diyar dibe.
Vêga em dizanin ku kî dixwaze vê civakê bi şûn de bikşîne, em dizanin, lê em nikarin pêşiyê li wan bigrin.
Hiqûqnasê me bi rihetî hiqûkê binpê dikin, dadgeha makeqanûnê ji makeqanûnê re rîayet nake, lê em nikarin pêşiyê li vê bigrin.
Civak, bi artêşa xwe re û bi darêzgeriya xwe re mixrikî hev dibe.
Ji nav artêşê nexşeyên darbeyê, cûnta û îlawe derdikevin.
Darêzgerî jî, ne razî ye ku di nav mantiqa hiqûqê de bimînê, zorê dide ser mantiqê, hiqûqê û edaletê.
Niha yên ku li Îmam Xetîban perwerde bûne ne li gor pênasa tirk ya ku di hişê wan de ye.
Naxwazin ku ên ku li Îmam Xetîban perwerde bûne biçin zanîngehên din.
Ji fikra doktorekî ku Quranê dixwîne hez nakin.
Ji bo vê yekê jî tiştên ecêb dikin.
Pêşdetir ferman dane YOK’a ku di bin kontrola wan bixwe de bû û tiştekî bi navê “qatjimar” afirandine û bi saya vê qatjimarê him ên ku Îmam Xetîp him jî ên ku ji lîseyên din ên pîşeyan mezûn bûyî re xwendina li zanîngehê zehmet dikin.
Ê ku biryara qatjimarê daye û xistine pratîkê kî ye?
YOK e.
Daniştay li dij vê pratîka YOK’ê derketiye ma? Na.
YOK, îro vê “qatjimarê” radike û Daniştay li li dijî vê derdikeve.
Heke rayeya saziyekî ya ku “qatjimarê” pêk bîne hebe, rayeya wê sazîyê ya ku wê “rake” jî heye.
“Tu dikarî qatjimarê bixî pratîkê lê nikarî rakî” ev çi ye îcar? Li gor kîjan mantiqa hiqûqê ye?
Heke rayeyeke wisa ya YOK’ê nîn be çima dema ku “qatjimar” xiste pratîkê Daniştay li dij derneket?
Tu têkiliya biryara ku Daniştayê daye bi hiqûq û bi edaletê re nîn e.
Ew bêhiqûqtî bi aşkere xuya dibe, lê ji ber ku pergaleke ku pêşiyê li wan kêfitiyên saziyên hiqûqê bigre di destê me de nîn e, em ji van tiştan re mecbûr dimînin ku stûyê xwe xwar bikin..
Yekane riya ku pêşî li van bêhiqûqtî û zordestiyan bê girtin bi tevayî guhirandina pergalê û amadekirina makeqanûneke nû ye.
Ji bo wê jî wêrekiya desthilatiya sîyasî têrê nake.
Herwekî ku pergaleke darbeyê ya wekî YOK’ê ranekirin, makeqanûnê jî naguhêrin.
Ji ber wê jî, em li xala herî zor in, em rastiyê dizanin, lê nikarin sererast bikin.
Bêguman ew wisa naçe, nabe ku biçe, civak wê pergaleke ku li gor xwe ye ava bike, wê artêşê û darazgeriyê weguhêrîne saziyên “rastîn”. Civakek pîştî ku rastiyê bibîne hewcedariya wê jî bi cî tîne.
Lê heta kêliya ku ew rastî hate dîtin û heta dema ku te hewcedariya wê rastiyê anî cî, gelek tehn û niç, gelek bêhiqûqtî û gelek alozî diqewimin.
Em niha tam jî di nav wê alozî û bêhiqûqtiye de dijîn
Ev qeyrana dawî ya berî başbûnê ye.
***
Ji rojnameya Tarafê hatiye girtin.
Wergera ji Tirkî: Sabrî Oymak
Siyabend_2004@hotmail.com


