Eke merdim goreyê rewşa wendoxan û nuştoxan ra, goreyê huner û edebîyatî ra biewnîyo prosesê ewroyinî ra kirmanckîya nuştekî mîyanê prosesêkê newe de vîneno. Mi gore kirmanckîya ma vizêrî prosesêkê bînî de bî, ewro zî ha prosesêko newe de, do siba zî prosesêkê bînî de bo.
Her proses mîyanê demê xo de goreyê şert û şurtê demê xo herikîyeno û şino. Pêwerdê xo demê xo ra gêno, goreyê eleqeyî, demê xo ra weye beno. Demêk ra pey demê xo qedêneno û xo erzeno verara prosesêko newe. Êdî goreyê şert û şurtê prosesêko newe tewgêreno êdî bi werdêko newe weye bano. Dima xo reyna neqil keno, qeldêko newe dana xo ro û newe ra , newe ra beno newe…
Çend serrî verê cû yeno vîrê mi. (Yanî prosesêkê nê prosesî ra ver.) Gelo yeno vîrê şima zî? Xebata kirmanckîya ma çi ser o zergûn bîne? Munaqeşeyê kirmanckîya ma zafêr çi ser virazîyênê? Enerjîya temaya ma çi bi, ma zor dayêne çi?
Gelo ma bi wendoxan û bi nuştoxan heta ke bi seyrkerdoxan reyde fetle bidê xo ro û ma peyser agêyrê û ma biewnîyê prosesê xo yê verênî ra ma do çi bivînime?
Ez wazena çend rîpelanê prosesê kirmanckîya ma ya verêne peysera biqelibnî û şima vîr fînî.
Ez hetê keyf û zewqî ra werrê xo bi yê wextan ana. Hema di-hîrê serrî verê cû zî Dîyarbekir de zaf sazgehan de kursê kirmanckî bibi. Ma nê kursan de munaqeşeyê rastnuştişî kerdêne. Ma îmlaya kirmanckî ser o, ma gramêrê kirmanckîya xo ser o linge eştêne. Ma dîksîyonî ser de vindertêne û ma mesela aksîyonî munaqeşe kerdêne.
Reyna nê prosesî de fekê wendoxan ra antişê karan, tewirê sifatan û zemîran qet kêmî nêbîyênê. Kursîyerî û heskerdoxê kirmanckîya xo, bi rayîrê înternetî û bi rayîrê telefonan nê warî de timî persan persayêne. Proses, prosesê rastnuştişî bi.
Coka munaqeşeyî zî beynatê gramer û rastnuşî de bî. Babeta kursan zafêr nê munaqeşeyan ser de zergûn bîne. O wext kirmanckîya ma werdê xo nê munaqeşeyan ra girewtêne û weye bîne û aver şîne.
Nê prosesî de nuştoxî zî wendoxî zî û zaf eleqederoxî zî tersayêne. Tersê ko dejin dekewtbi zereyê înan. Ters, tersê tesbîtê UNESCO yî bi! No ters zî nuştoxan û wendoxan zixtnêne (tahrîk). O wext tersê mergê kirmanckî bibi. Tersê vindîbîyayîşê ziwanî bibi.
No ters mi rê bîne eşq, bîne heskerdişê ziwanî, bîne xoverdayîş, bîne namus û xîret! Bi nê heme hîsan proses zerrîya mi de bîne sur û kizirîyêne. Ez bawer a zereyê mi tena nê, ê zaf heskerdoxanê kirmanckî na mesela ra dax kerdîbî.
La prosesê ewroyinî? Nêzana şima zî bala xo danê ci! Ez vînena û şawena tayê cayan de reyna kursî yenê dayîş. Labelê goreyê qenetê mi êdî yew rastnuştişî ser o çîyêk nêvano. Êdî gramêr û îmla û rastnuştişî munaqeşe nêbenê. Hema-hema her kes ê ke destê înan qeleme gêna, dest eştê ci û pêro zî êdî edebîyatê kirmanckî ser o qelema xo şuxulnenê.
No kar û gureyê qeleme gelo prosesêko newe nêhesbîyeno? Qey ma nêşikenê vajê ma yew gît texerna û ma nika kewtê prosesêko newe? Mi gore belê ma şikenê vajê. Çira ma nêeşkê vajî. Nika ez bala xo dana qeleman ez ewnîyena nê qelemî bi aweyêko bîn tewgêrenê. Êdî qelemî edebîyatî ser o, hîkaye û şîîran ser o kay kenê.
Şîîrê rindekî binê nê qeleman ra ber benê. Binê nê qeleman ra hîkayeyê modernî herekîyenê. Labelê verê ez wazena fikrê xo vaja: “Hende şîîrî û şaîrî, hende hîkaye û edîbî qîmê edebîyatê ma nêkenê”.
Hê ça romanê ma, hê ça senaryoyê tîyatroyê ma? Hê ça senarîstê ma? Pêro pîya çend romanê ma estî! La edebîyatê qijanê ma?
Êdî ma û wazîfeyêko newe ha têver de. Ganî ma nê prosesî de zor bidê qeleme. Qelema ma timî ma dest de bo û edebîyatê ma rê xizmet bikero. Ganî êdî qelemê ma şîîranê ma, hîkayanê ma, romanê ma bi kilmî edebîyatê ma neqiş bikerê.
Ez nêzana, gelo şima zî sey mi nê kêmîyan ge-ge xeyal kenê? Û şima zî prosesêkê ke heme hunerî yê edebîyatê kirmanckî tede bibî hêvî kenê? Gelo yê rojî do bêrê, serrê ma do qîmê yê rojan bikî?
.jpg)
