Zekî Ozmen
Xelatên 16’emîn Pêşbaziya Pexşan û Helbestan a Huseyîn Çelebî roja şemiyê li bajarê Frankfurtê hatin belavkirin.* Berî çend notên ji şahiyê pêşkêş bikim, ez dixwazim bi giştî hinek dîtinên xwe li ser vê pêşbaziyê bînim zimên.
Ev pêşbaziya ku ji hêla Yekîtiya Xwendekarên Kurdistan (YXK) tê çêkirin, bi îsal re 16 sal li dû xwe hişt. Bi vî awayî ev rengê çalakiyê, pêşbaziya herî dûvedirêj e di nava kurdan de. Ji organîzekirinê bigrin, heta mesrefê li ser milê xwendekarên kurd e. Ez bi xwe gelek caran bûme şahid ku xwendevanên kurd ji bo meseleya mesrefa vê pêşbaziyê hel bikin, pereyên ji nan û xwarina xwe kêm kirine û ji hêla madî ve bûne alîkar.
Dema em berhemên di nava 16 salan de ji bo pêşbaziyê hatine rêkirin komî ser hev bikin, belkî ji 10 hezar berheman zêdetir in. Her wiha gelek kesên ku heta niha beşdarî pêşbaziyê bûne, êdî wekî nivîskar di nava raya giştî de têne nas kirin. Ev jî tê wê wateyê ku fonksiyoneke vê pêşbaziyê ya teşwîqkirina nivîsê diafirîne heye.
Her wiha ev du sal in ku kategoriya zazakî jî di nava pêşbaziyê de heye. Digel ku îsal 6 berhem hatibûn rêkirin û yek ji wan jî hêjayî xelatan nehatin dîtin jî, ev yek gaveke hêja ye.
Piraniya beşdaran heta niha ji girtîgehan çêbûye û her car piraniya berhemên ji bo beşdarbûnê têne rêkirin bi zimanê tirkî ne. Di vî warî de rexneyeke hêja Arjen Arî jî di Diyarnameyê** de hebû. Ez girêdayî dîtinênê hêja Arî vê yekê jî vekirî bibêjim: Zimanê tirkî di nava endamên YXK’ê de jî zimanê serdest e. Li gorî ku heta niha min dîtiye ev pirsgirêk di nava piraniya saziyên kurdên Bakur de heye. Mebesta min ji kurdên Bakur hemû rêxistin, sazî û partî ne. Yanî ev pirsgirêk ne ya saziyek an ya partiyekê ye. Ji ber vê egerê bi dîtina min ger tirkî ji nav vê pêşbaziyê bê rakirin, eleqeya ji bo pêşbaziyê wê kêmtir bibe. Ne ku ez dibêjim bila tirkî ji pêşbaziyê neyê deranîn, lê tirsa min bi deranîna tirkî re kêmbûna eleqeyê ye û ev yek dikare di nava demê de bibe sedema ji holêrabûna pêşbaziyê.
Ji hêla din ve heta niha piraniya nivîskarên kurd di nava van 16 salan de wekî jûrî di nava pêşbaziyê de cih girtine. Digel vê yekê jî dema em bi giştî li aleqeya dezgehên ragihandinê yên kurd dinêrin, nêzîkbûn ango weşanên di der barê vê pêşbaziyê de qels in û bi baweriya min sedemên vê yekê yên bingehîn dîtina bîrdozî ya vê saziya xwendevanan e. Pêwîst e êdî nirxên wêjeyî yên vê pêşbaziyê dane û hê jî diafirîne bên dîtin û ji ber bîrdoziya saziyê ev nirx neyin paşçavkirin.
Ji bilî meseleya wêjeyê, taybetiyeke civakî ya şeva xelatbelavkirinê bi giştî ji bo xwendekarên kurd ên li Almanyayê heye. Xwendekarên kurd ji seranserî Almanyayê li wê şevê digihin hev, hev nas dikin û ev yek dibe sedema têkiliyên civakî di navbera xwendevanan de.
Û di dawiya vê şîroveya xwe ya kurt de dixwazim dîtineke hêja Ehmed Huseynî bînim zimên, ku di nava sohbeta me ya li şahiya xelatdayînê de derbas bû: Li seranserê cîhanê nirxekê xelatan yên bi pereyan heye. Ez jî di wê baweriyê de me ku bi xelatan re pereyekî sembolîk bê dayîn, dê teşwîq ji bo beşdarbûnê zêdetir bibe. Ez nizanim dê YXK bikaribe xelatên pêşbaziyê wekî pere ji kesên bikevin di dereceyê de diyarî bike yan na lê belê ger pereyên ji bo stranbêjên têne vexwandin kêmtir bikin, dê bikaribin di bin vî barî de jî rabin.
Çend notên ji şeva xelatdayînê:
- Vê carê hemû pankartên li salonê hatin daliqandin bi zimanê kurdî bûn.
- Li her du aliyê dikê helbestên kurt yên helbestvanên kurd û yên biyanî bi wergera kurmancî bi her du aliyê dikê ve hatibûn daliqandin.
- Standeke taybet ji bo danasîna Ehmedê Xanî hatibû amadekirin û li ser standê digel belavokên danasînê û sînevîzyonê, berhemên wî û yên li ser wî yên wekî pirtûk hatine çapkirin, li ser masaya standê cihê xwe digirtin.
- Şahî bi kurmancî û bi tirkî hate pêşkêşkirin.
- Digel axaftina komîteya amadekar, piraniya axaftinan bi tirkî bû.
- Axaftina dayika Huseyîn Çelebî bû sedeme hestiyariyê û barana çepikan.
- Hunermend Sakîne û Mehmet Akbaş di detpêka şahiyê de û Mehmet Atli di dawiya şahiyê de deqîqeyên muzîk û stranên li gor dilê xwendekaran pêşkêş kirin.
- Li gora salên derbasbûyî vê carê piraniya beşdaran ciwan bûn.
- Tu kesên hêjayî xelatê hatî dîtin beşdarî şevê nebûbûn, ji ber piranî yan ji derveyî Almanyayê bûn yan jî di girtîgehan de. Xelat an wê piştre werin rêkirin, yan jî teslîmî nasên wan hatin kirin.
- Di semînera bi navê “Wêje ji bo kê de?” ya ku Ehmed Huseynî, Helîm Yusuf û Xelat Ehmed amade bûn de, hem babeta destnîşankirî û hem jî pirsgirêkên rojane yên zimanê kurdî hatin giftûgokirin.
*Ji bo nûçeyê: Xelatên Huseyîn Çelebî hatin belavkirin
** Arjen Arî: YXK û Pêşbaziya Huseyîn Çelebî
.jpg)
.jpg)
.jpg)
