Ji bo guhdarîkirinê:
Bavê Teyar wekî hunermendekî netewî yek ji wan kesayetiyên kêm e ku ne tenê li ser dikê lê di her warê jiyanê de bûye dengê gelê xwe. Bi ken, helwest, gotin û hunera xwe bûye ronkahiya civakê û her tim êş, coş, hêvî û berxwedana gelê xwe aniye ziman. Hunera wî ne tenê xwedî nirxek estetîk bû, di heman demê de xwedî peyameke xurt a civakî, berxwedan û têkoşîna azadiyê bû. Ji ber ku di heman demê de Bavê Teyar ne tenê hunermendek bû, sembola hest û ramana gelê xwe bû. Di van hemû aliyan de têgihiştina huner û tekoşîna wî ne tenê mirovekî ji rêzê bû, bîra çand û berxwedanê bû.
Çeka Herî Mezin Ken bû!
Kenê Bavê Teyar di demên herî tarî de mîna tîrêjek hêviyê bû. Li ser dikê ne tenê hêmaneke mîzahê bû, sembola azadiyê bû ku li hemberî şert û mercên herî dijwar ên civakê li ber xwe dida. Dibû serhildana li dijî zilm û pergalên mêtingeran. Her bişirînek wî dibû rengekî berxwedanê ku ligel êş û azar û kotekiya bindestiyê radiwestiya. Ev bişirîn ne tenê li ser dikê, di her kêliya jiyanê de şêweya ber bi hebûn û xwebûnê ve bû. Bi helwest, gotin, hêma û tevgera xwe reaksiyonek niştîmanî bû. Ji êşên tevahiya civakê re bersivek e wî tim hebû.
Helwesta wî ji îfadeyeke kûr û xurt a welatparêziyê dihat. Bi awayê xwe îfadekirina civakê re dibû xwedî wate. Bi her tevger, her awir dibû çirûskek ronîkirina têkoşîna azadiyê ya gelê xwe. Dibû hêmanek berxwedanî û wekî sembola berxwedanê li dijî zilmê radiwestiya. Her gav mîna pêngavekê di nava têkoşîna li dijî zilm û zordariyê de deng vedida. Têkiliyeke xurt a ku di navbera hunera xwe û helwesta xwe de çêkiribû, ne tenê bi ezmûna estetîkî pêşkêşî temaşevanên xwe dikir, bi berpirsiyariyeke civakî li xwe ferz dikir. Parastina rihê vê helwestê, vê azadiyê, di rûhiyeta xwe de li xwe gihandibû, dabû rûniştandin û mînakek bêhampa bû.
Gotinên wî di nava hunera kurdî de ku mirov bi kûrahî hîs dikir, her hêmanên jiyanê bi çîrokên resen dikir dengê gel û dihate ser dikê. Di nav gotinên wî de her çiqas tengasî û êşa civakê dihate vegotin jî, li hemberî van êşan ew qas dengê berxwedan, têkoşîn û hêviyê bilindtir dikir. Her wiha ne tenê hunermendek bû, derd û kulên gelê xwe bû. Rêberekî ku ji van pirsgirêkan re li çareseriyê digeriya û bi hunera xwe çareyan vedigot. Gotinên wî wiha dibûn bertekên tûj ên têkoşîna hebûnê, pêşerojê, nirxên dîrokî û çanda xwebûnê.
Hunera wî nasnameya wî bû
Bi rola xwe ya pêşeng, bi hunera xwe ya qeşeng ne tenê nasnameya xwe, zimanê xwe, di heman demê de berpirsiyariya xwe ya di nav civakê de digihand asta herî jor. Bi hunera xwe êş û azarên gelê xwe li ser dikê ku derxist holê, bi hêza hunera xwe zilm û zordarî hem dianî ziman û hem jî têk dibir. Hêza vê hunerê ne tenê di warê performansê de, bi wateya ku di nav kûrahiya performansê de astek herkes nikaribe di xwe de hilgire û xwe tê de bibîne, hebû. Her tîp û gotinên ku vedigot, bi baweriya xwe ya azadiya gel re dibû meşaleyek diyarkirî, bi hildana vê meşaleyê re dibû serkêşekî bêhempa û her gavên xwe yên bêhempa ku diavêt, li dewsa xwe şopên pîroz dihişt. Hunera xwe ji nirxên bêhempa û estetîk wêdetir derbas dikir, wekî çekek herkes nikaribû bikar bîne bikar dianî û mîna şûrê dadî dişoxiland.
Bavê Teyar di her aliyê jiyanê de wiha kelehek bû ji gelê xwe re. Ji hunermendekî wêdetir lehengekî bênav bû. Her der, her cih, her qat jê re qada dikê bû, di her qada jiyanê de xwediyê helwest û têkoşîna dîrokî û çandî bû. Parêzvanê berxwedan û rûmeta azadiyê bû. Li hember her bendav, sînor û hêmanên tunekirinê mertalekî zindî bû. Dizanibû qelenê vê azadiyê çiqasî giranbuha ye û bi canê xwe tim û tim amade bû. Nirxek wiha kûr û estetîk dida hunera xwe. Rast têgihiştina vê hunerê bi hezkirin û dilsoziya berxwedana gel re mil bi mil bû.
Bedêl Çi dibe Bila bibe!
Bavê Teyar bi me da hîn kirin ku xwîna gel ji axa lê ji dayik bûye tê û tovên berxwedanê di heman axê de lê şîn dibe. Xwîna ku li Tişrînê diherikî mîna çemê Dîcle û Firatê, her dilopek têkoşîna parastina nasnameya gel bi xwe re hildigirt. Berxwedan ne tenê bi çek û rextan, bi bîr, çand û bi biryarbûna ji nû ve dîtina şahiya jiyanê ku tevî her tiştî ku tê meşandin, nîşanî me da. Bo wê gotina dawî ku di serî de gotibû: “Em ji we natirsin, berdêl çi dibe bila bibe, em ê li ber xwe bidin!..”her tişt eşkere kiribû.
Li gel tevî hemû pêkotî, sûcên şer ku di bin gefa tunekirinê de, di bin barandina bombeyan de wiha li ber xwe da. Her roja ku bi berxwedana gel li Tîşrînê derbas kir, di kesayetiya xwe de gihaşt asta herî bilind a hêman û feraseta xwebûnê, xwedî îradeya bêhempa ya dîrokî û hebûnê. Ev ê hişt ku civak li hember her cure zext û êrîşan dîrokek nû binivîse. Û ev dîrok tenê nebû çîroka vegotinê, di heman demê de bû hêviyek nû û hêmanên jiyanek e nû bê afirandin. Û xeyalên azadiyê bi stranên nû yên berxwedanê ku hatiye pêçan, xwe bide der.
Pêçandina vê birînê û hêviya pêşerojê, hewldanek bû ji bo dermankirinê û ev helwdan jî li mîrateya berxwedanê xwedî derketin bû. Her gav wiha zayîna jiyaneke nû bû, têkoşîneke bêveger bû ku nîşanî me da. Û bi her bişirînê re azadî nêztir dibû.
Xatirxwestinek Bêwext
Belê, ev xatirxwestinek pir dijwar e. Şopên dîroka wêrankirî û berxwedanê ku di bîra xwe de dihewand, bi kesayetiya te re êrîşên li Tişrînê derket holê ku tê de çarenûsa 100 salî ya gelê kurd dubare dibe. Sedsalek bênasname û xwe parastin lê tê ferzkirin. Û bi her cure qetilkirin, her cure hewldayîn dixwazin me tune bikin. Dubarekirina qirkirin û trajediyên wekî Geliyê Zîlan û Newala Paxirmadenê, Dêrsim, Zîlan, Agirî û Helebçeyê ku di dîrokê de wekî bîranînên bi êş di bîra me de ma ye; vê berxwedana gelan ya îro ji veguhertineke dîrokî wêdetir, dixwazin careke din me tune bikin. Bi vê helwesta xwe Bavê Teyar, tu bû bend û te nehişt ev helwdan xwe dubare bike. Ku bi xatirxwestinê te berxwedana xwe ji me re mîras hişt.
Îro piştî koça te ya dawî ku te ji nava me bar kir, mîrateya te ji her demê bi qîmetir û bi watedatir e. Bîranîna hêza hunera te, helwesta te ya li dijî zilmê û fedekariya ku te ji bo gelê xwe kir, nîşana ber bi azadiyê gav avêtin e. Êrîşên hovane û pêkanînên dijmirovahiyê nikaribû sekna te ya azad û hunera te ya bêhempa bêdeng bike…
Xatirxwestina te ya ji nava me, windakirina nasnameya resen û kesayetiyeke bê mînak e. Her ev veqetîn çiqas bi êş be jî, lê te barê kesekî tenê hilnegirt, barê tevahî dîrokê û nasnameya civakê jî ku di xwe de dihewand hilgirt, tu çû yî û te kenê me sêwî hişt. Mîna xatirxwestina Nazim û Cîhan, valahiyek kûr bi me re hişt. Em baş hîn bûn ku windabûn ne tenê windakirina mirovekî ye, di heman demê de windakirina şahidîtiya jiyan, xeyal û têkoşîna civakî ya mirovahiyê bi xwe ye.
Û vê berxwedanê te hînî me kir ku “qelenê welat” ji mirinê mezintir û wêdetir e. Li pêşberî te û vê helwesta te ya neteweyî, careke din em dibînin ku bi mirovên erzan bedêlê giran nayê dayîn û nayê bidestxistin. Hêza huner û berxwedana te çirûskek têkoşîna azadiyê ya gelê me wiha ronî dike. Ne tenê wekî hunermendekî, her wiha wekî lehengekî gelê xwe tê tim û tim li gel me be û dengê te wê tim dengê berxwedan û azadiyê me be.
Her şop û berxwedan ku te ji bo azadiyê avêt, rê û ronahiya pêşeroja me ye…
