Ez bawer im li Tirkiyeyê, yê ku cara yekem xwe li çîrokên mînîmal ceriband Ferîd Edgu ye.
Di nava kurdan de jî, heger em çîroka bi navê 'Baba' ya Roşan Lezgîn wekî îstisnayek bi bîr bixin û bidin alî, nivîskarê yekem ê ku bi çîrokên mînîmal derketiye pêşberî xwendevanên kurd, çîroknûs Ronî War e* û li dû wî jî rojnameger Cemîl Oguz** tê.
Ez berî hemû kesî ji xwe dipirsim: ev nivîskar bi çend rêzikên xwe yên kurt dixwazin ji me re çi bibêjin gelo? Em ên ku ji zarokatiya xwe de guhdarvanên çîrok û çîrvanokên dûr û dirêj in, emê çawa qîma xwe bi van kurteçîrokan werînin? Hinek ji van çîrokan, bi qasî “jenerîka” çîrokên me yên gelêrî jî ne dirêj in ku bi vî awayî dest pê dikirin: “Carek ji caran, rehmet li dê bavê hazir û guhdaran û xeynî ji cendirme û mişkên qulên dîwaran...”
Ez bawer im ew dixwazin ji me re bibêjin pêdivî bi dirêjkirina peyvê nîn e û carinan tenê gotinek jî dikare temamî romanekê di zikê xwe de bihemilîne, çawa ku dareke çinarê dikare di zikê libek tovê de veşêre! Heger tiştê ku ew dixwazin bêjin me ev be, emê pirsnên dîtir ji wan bikin: Lê tevin (kurgu)? Bûyer? Leheng? Ma we dil heye ku hûn van hîmên sereke ji bin dîwarên çîrokê bikişînin û wan bidin aliyekê? Lê her ku ez ji van çîrokan yekê dixwînim dîmenên îtirazkar û yên bi israr ên van nivîskaran li ber çavên min bi gewde dibin ku ew stûyê xwe ber bi pirtûkên xwe ve dirêj dikin û çavên xwe dikutin ser çîrokên xwe û vê şîretê li min dikin: “Qenc dêhna xwe bidiyê, hestên xwe mînîmîze bike, tu yê xweş bibînî ku leheng jî, bûyer jî tevin jî tê de bi pisporî hatine mînîmîzekirin!”
Loma jî bi hêviya şika di dilê xwe de bikujim, dest davêji pirtûka Ronî War a bi navê “Bêlome be” û wê ji nava pirtûkan dikişînim û ji nû ve li çîroka wî ya “Kevçiyên Sisiyan” mînîmîze dibim:
Sê kes bûn, wê şîv bixwarana;
“Ka te kevçiyê sisiyan neaniye?”
“Wîîîî... çavê min birije, çawa min ji bîr kir, te dît!”
Û rabû, ji bona ku kevçiyê sisiyan bîne, bi hêla mitbaxê ve çû....
Û pê re ringînî ji mejiyê min tê, çavên min zelal dibin, bişirîneke sivik li ser lêvên min dilîze û hesteke serbilindiyê dadirije nava dilê min. “Wey çavê min birije” dibêjim ji xwe re mîna lehenga çîrokê, “ev çi bêfamî ye ku ez tênegihiştim kevçiyê sisiyan ji bo mêvanek Xwedê divê timî li ser sifrê hazir be ku nivîskar bi vê cîrikoka xwe dixwaze bala xwendevên bide ser comerdî, dilovanî û mêvanperweriya civaka me û hem jî bi dilpaqijiyek bêhempa, ku lehenga wî “Wîîîî... ” dibêje û ber bi mitbaxê ve dipengize.
Nexwe, mesele ne di piçûkbûn û mezinbûnê, ne jî di dirêjbûn û kurtbûnê de ye. Mesele meseleya gûza kor û ya tije ye; roman in hene, çîrok in hene ku gava hûn di serî de dikevinê û di binî re derdikevin, di devê we de, ji bilî tahma gûzeke tahl û pûç tu tiştek namîne. Gotinin hene ku tahma kakilekî çêjdar li ser zimanê we dihêle ku hûn nema dikarin ji bîr bikin.
Ji birêz Ronî War, çîrokeke dîtir a mînîmal da ku em tahma vî kakilî bi hevdû re parve bikin:
“Wan ez bi çolê xistim û bi dorê bazdan ser min.”
“Hiş be porkurê !”
“Ji çiçikên ku minê dergûşên xwe pê şîr bidaya, girêz diherikî bi hilkehilkan re.”
“Hiş be te gû di me dayê !”
“Pişta min dabûn erdê û her ku diçû ez ji lephilanînê diketim.”
“Hohoo, hahoo... dê li min rebenê!”
“Di wê nîrê teng de, ji ber bermiradiya min...”
“Pepûkê, dûrî serê bav û biran !”
“Û tîremaran jahra xwe berdidan hundurê min.”
“Wey li minê, wey li minê ! Keçê hiş be, wê te bikujin, porkurê !”
Birêz Ronî War, sipas ji bo wê zimanê te yî Mêrdînî, şabaş ji bo wê kedera te ya gerdûnî!
*Ronî War, "Bêlome be", Weşanên Bîr
** Cemîl Oguz, "Qurtek Evîn", Weşanên perî
.jpg)
