Diyarname
Pirtûka Abdurrahman Onen ya bi navê “Erdnîgariya Kurdistanê-V: Çewlîg” ji Weşanxaneya Weqfa İsmail Beşikci deket. Pirtûk berdewama rêzeya pirtûkên bi navê “Erdnîgariya Kurdistanê” ye. Berî vê, pirtûkên der barê ernîgariya bajarên Agirî, Wan, Bedlîs û Mûşê de jî hatibûn weşandin.
Erdnîgariya Kurdistanê ku bi xweşikahiya siruşta xwe û dewlemendiyên xwe yên sererd û binerd tê zanîn, heta niha ji hêla kurdan ve bi qasî ku heq dike nebûye mijara xebatên lêkolînî û danasînî. Abdurrahman Onen ku bi armanca jiholêrakirina vê kêmasiyê dest bi xebata erdnîgariya Kurdistanê kiribû, digel xebatên xwe yên teorik bi salan gund bi gund, bajar bi bajar li Kurdistanê geriyabû û der barê erdnîgariya wê de agahiyên gelek hêja berhev kiribû. Onen ew wekî pirtûk amade kirin. Weqfa Îsmaîl Beşîkçî yek biyek wan diweşîne. Heta niha ji wan beşên Agirî, Wan, Bedlîs û Mûşê derketin û niha jî beşa li ser Çewlîgê.
Di “Erdnîgarîya Kurdistanê-V: Çewlîk” de agahiyên li ser navên mezre, gund û navçeyên Çewlîkê yên kurdî û tirkî; navên çem, gol, çiya, deşt, zozan û hwd yên Çewlikê û hejmara nifûsê; ya muhîmtir jî nexşeyên fizîkî yên ernîgariya Çewlîkê hatiye amadekirin û belavkirin.
Pirtûka ku bi dehan wêneyên sirûşta xweşik a Çewlîkê tê de cih digirin, wekî pirtûkên rêzeyê yên berê rengîn û bi cildek taybet hatiye çapkirin.
Onen bi xeyala ku zarokên kurdan bi zimanê xwe dersa erdnîgariyê bixwînin, dest bi vî karî kiribû. Li gor agahiya ku Weqfa Îsmaîl Beşîkçî daye me piştî vê dê beşên wekî Dêrsim, Mêrdîn û Amed jî bêne amadekirin û weşandin.
Abdurrahman Onen kî ye?
Abdurrahman Onen 24.02.1956’an li navçeya Dêrika Çîyayê Mazî ya Mêrdînê hatiye dinê. Wî dibistana seretayî û navendî li Dêrikê, lîse li Mêrdînê, zanîngeh jî li Stenbolê xwendiye.
Di payiza sala 1980’yî de, li Midyadê dest bi mamostetîya erdnîgariyê kirîye. Piştî deh mehan, ji ber hin sedemên siyasî dev ji mamostetiyê berdaye.
Di sala 1984’an de, careke din li mamostetiyê vegerîyaye. Heta sala 2008’an li Stenbolê li gelek dibistanan mamostetiya erdnîgariyê kiriye û di sala 2008’an de malnişîn bûye.
Onen çend salan mamostetiya dersa kurmancî û dersa kompîturê jî kiriye.
Di di sala 2008’an de pirtûka wî ya bi navê “Ferhenga Erdnîgariyê” hatiye weşandin. Ji sala 2013’yan heta sala 2019’an gera xwe ya li Kurdistanê domandiye û li ser erdnîgariya Kurdistanê lêkolîneke dorfireh kiriye. Di encama vê lêkolînê de li ser erdnîgariya heşt bajarên Kurdistanê pirtûk amade kirine. Pirtûkên li ser erdnîgarîya Agirî, Wan, Mûş û Bedlîsê çap bûne. Niha jî pirtûka li ser erdnîgarîya Çewlîkê li ber destê we ye. Pirtûkên der heqê bajarên Dêrsim, Mêrdîn û Amedê jî ji bo çapê amade ne.
Abdurrahman Onen roja 23’yê gelawêja 2021’ê ji ber nexweşiya pençeşêrê cane xwe ji dest daye.