___Zekî Akdag___

“Nalet anî li wî sînorî ku di nav ruhê mirov re diçû û hemû hest û neyt dikirin du perçe...”
Di romana Ciwanmerd Kulek ya bi navê “Zemanekî Li Sê Welatan” de serdema herba mezin, şerê mîr û begên kurdan ên li dijî hev û li dijî siltanê romê û avakirina dewleteke nû de şopa rev û serpêhatiyên xwîniyên qaçax ên ku hesreta vegerê dikişînin gav bi gav, kêlî bi kêlî bi awayekî gelek hûrgilî hatiye sêwirandin. Û di heman demê di herikîna romanê de nivîskar rewşa siyasî û civakî, kodên kulturî, derûniya kesan bi tarzeke postmodern û cuda, ango wekî nexşeyeke ku nû hatibe xêzkirin raberî xwîner dike. Jixwe di romanê de dîrok diguhere, nexşe diguherin û dewlet diguherin. Bûyer û herikîna romanê bi hostatiyeke ku xwîner naêşîne bi awayekî akronîk hatine nivîsîn. Roman ji serî heta dawiyê rist bi rist, peyv bi peyv bi hev ve girêdayiye. Ji lewre xwendina wê divê ku bi baldariyeke mezin were kirin.

“Digot mirov li nav xerîban bêriya dijminê xwe jî dike.”
Carinan roman di hin bûyer û kêliyan de bandoreke giran li hestên merivan dike. Nexasim hemû serpêhatiyên Gulê û Nûra melayket a ku li çolê, di nava sir û seqema zivistanê de bi tenê tê berdan xwîner dike hemxemê Gulê, dilê xwendevan diêşîne, zîz dike. Di vir de mirov dibîne ku Şakiro her çiqas mexdûrekî kevneşopiyên civakê ye, ew qas jî yekî bêwijdan û bêbext e. 

“... ez heqê xwe ti carî li te helal nakim, Şakiro. Li ser wê berfê, li wê bestê, xwe li erdê xistibû. Ne li vê dinyayê, ne li ya dî, helal nakim.”
Gava mirov romanê dixwîne dibîne ku; ne bi zimanekî hişk û sar, yan jî zimanekî di bin sînorên standartbûnê de hatiye sînorkirin hatiyê nivîsîn. Bi zimanekî xwerû û hêsan ê ku bi formên cuda û yên ku em pir di nivîsa bakur de rastê nehatine hatiye nivîsîn. Bi ya min awayê sazkirina hevokan berê kurmanciya bakur ya nivîskî gelek firehtir kiriye. Yanê bi şêwaza xwe romaneke gelek serkeftî ya modern a kurdî ye.

“...Pir dûre pê hesiyabû ku mirin ne şiklekî veşartinê ye, lê çerxeke windakirinê ye.”
Roman bi taybetî di xalên wekî; bêbextî, kuştin, veger, rev, qaçaxî, hesret, şer û îxanet, serhildan û azadî, derûnî û hestan de rewşa kurdan a sed salî berê ya ku ji ya a niha jî pir ne cudatir e derdikeve pêş an jî van xalan bi awayên derb li gorî rewşa civak û erdnîgariyê pêşkêşî xwendevanan dike. Seranserê romanê bi van hestan û yên dîtir mirov dixe nava asoya xwe. Gava mirov navberê dide xwendina wê yan jî diqedîne jî roman di hişê xwîner de bandoreke demdirêj dike, ango wekî ku di hişê mirov de hîn zindî be xwe dide hîskirin. 
“Pir tê re neçû, bi ber ket ku veger bi qandî revê ne hêsan e.”

Zemanekî Li Sê Welatan / Ciwanmerd Kulek / Weşanên Pall / Roman / 392 rûpel / 2025