HUNER FARIS 

Bi hezaran welatiyên ji pêkhateya ereb hatine li Herêma Kurdistanê erd û mal kirîne û li ser navê xwe tapû dikin. Hinek kes vê yekê wekî metirsiyek li ser guhertina demografiya Herêma Kurdistanê bi nav dikin. Lê di warê yasayî de tu astengiyek li pêşiya vê yekê nîn e. Yanî hemû welatiyên Iraqê dikarin li her dera Herêma Kurdistanê erd û xanî bikirin û li ser navê xwe tapû bikin.

METIRSIYA LI SER DEMOGRAFIYÊ

Di rojên borî de Rêveberê Giştî yê Tomarkirina Xanî û Zevî ya Herêmê Luqman Omer, di daxuyaniyek de ragihand, hemû welatiyên Iraqê azad in li her cihek Herêma Kurditanê zevî bikirin û tu pirsgirêkek nîn e. Vê yekê jî nerazîbûn li pey xwe de anî û hinek kes û aliyan vê yekê wekî rê xweşkirina guhertina demografiya Herêmê bi nav kirin. Lê heta niha zelal nebûye ka ev yek wê metirsiyê li ser guhertina demografiya Herêmê çêke yan na.

SERJIMARIYA HERÊMAN

Li gorî amarên sala 2020’an a Desteya Amara Herêmê, Şêniyên Herêma Kurdistanê bi giştî 6 mîlyon, 171 hezar 83 kes in. Ji vana 2 milyon 254 hezar 422 kes li parêzgeha Hewlêrê dijîn. 2 mîlyon 152 hezar 505 kes li parêzgeha Silêmaniyê dijîn. Parêzgeha Dihokê mîlyonek û 648 hezar û 611 kes, parêzgeha Helebce jî hejmara şêniyên wê 115 hezar û 455 kes in.

EREB ZÊDE DIBIN

Tevî ku bajar û navçeyên Herêma Kurdistanê biçûk in û şêniyên wê zêde dibin û hikumet ji bo peydakirina xizmetguzariyên sereke xemsar nêz dibe, lê roj bi roj welatiyên ereb ji bajarên naverast û başûrê Iraqê berê xwe didin Herêma Kurdistanê, xanî, zevî û wesayîtan dikirin û li ser navê xwe çêdikin.

Vê yekê jî li cem beşek ji welatiyan fikar çêkirine û di pirsin, gelo kirîna zevî, xaniyan û li ser navê xwe tapokirina welatiyên ereb, çiqas metirsiyê li ser guhertina demografiya Herêma Kurdistanê çêdike?

Wekî Rojnews me xwest em hejmara tam ya wan welatiyên ereb ku li Herêma Kurdistanê erd û xanî li ser navê xwe tapo kirine, bizanin. Lê mixabin ev zanyarî bi dest neketin. Lê li gorî daxuyaniya Rêveberê Giştî yê Tomarkirina Xanî û Zevî li Herêma Kurdistanê Dr.Luqman Omer, ku di 27’ê Hezîrana/pûşpera borî de ragihandibû, “Bi hezaran welatiyên ereb zevî û xanî kirine û li ser navê xwe tapû kirine û tu pirsgirêkek ji bo wan nîn e.

Li gorî daxuyaniya Luqman Omer, hemû welatiyên Iraqê azad in li her cihek Herêma Kurdistanê zevî bikire, tu pirsgirêk ji bo wan dernakevin, tenê ger belgeyên wekî nifûs, nasnameya Iraqî yan jî karta nîştimanî hebin dikarin li ser navê xwe erd tomar kin.

Endamê Meclîsa Parêzgeha Silêmaniyê Enwer Tahir, diyar kir tu metirsiyek li ser demografiya Herêmê çênabe, berovajî sûdek aborî digihîne Herêma Kurdistanê.

Endamê Meclîsa Parêzgeha Silêmaniyê Enwer Tahir got: “Ji ber piştî şerê DAIŞ’ê Herêma Kurdistanê rû birûyê bêkarî, nebûna budce, qeyrana darayî û bê pilaniya hikumetê bû, welatî tûşî bê hêvîbûnek mezin bûne. Li parêzgehên Iraqê jî muçe di dema xwe de tê dayîn rewşa welatiyan baş e, ji bo wê berê xwe didin Herêma Kurdistanê zevî û xaniyan li ser navê xwe tomar dikin.”

LI SILÊMANÎ QEDEXE KIRIN LÊ...

Her wiha Enwer Tahir da zanîn wekî meclîsa parêzgeha Silêmaniyê wana di sala 2016’an de ji bo parastina demografiya sînorê parêzgeha Silêmaniyê bi awayek demkî kirîn û tapûkirina li ser navê welatiyên ereb qedexe kiribûn. Enwer got, lê ji ber ku aliyê vê mijarê yê desturî heye, ew nikarin qedexe berdewam bikin û rê li pêşiya wê çendê bigrin.

Her wiha îşaret bi wê yekê jî kir ku metirsiya koçberiyek zêde ya hatina welatiyên ereb ji başur û naverasta Iraqê heye bêne Kurdistanê û ji yasayên heyî yên hikûmeta Herêmê sûd wergirin.

Metirsiya li ser demografiya Herêma Kurdistanê jî di demek de ye ku piştî referandûma 2017’an ji sedî 51’ê xaka Başûrê Kurdistanê ket destê hikûmeta Iraqê, her wiha li herêma Behdînanê jî dewleta Tirk rojane hewil dide xaka Başûr dagir bike û demografiya wê bi guhere.

Ji Rojnewsê hatiye girtin