Omer Muxtar, bi navekî din Seydî Omer, bi pênasekî din serhildêrê azadiyê yê ji bo Lîbyayê.

Bi kurtahî jiyana Omer Muxtar (1862 – 1931)

Ew di sala 1862'yan de li herêma Defne, li navçeya Batnan a Lîbyayê hatiye dinê. Xwendina xwe ya pêşîn ji bavê xwe digire. Ew di dema xwendina xwe de ji aliyekê ve jî di warê merengozî, zerîetkarî, hedadî û hostatiya lêkirina dîwaran de xwe gihînd, di van waran de bû hoste.

Ew wekî nûnerê Zanîngeha Çaxbûb şandin Misrê. Piştî li vê zanîngehê xwendina xwe temam kir li zaviyeya Kasûrê bû berpirs. Di nav gelek heyetan de serokatî kir.
Heta sala 1911'an ku Îtalyayê êrîşê Lîbyayê kir li vir wekî berpirs kar kir

Ew wekî gelek kesî endamê terîqeta Senûsî bû. Ev ekola tasavûf"i ku di sedsala 19'an de li Bakurê Afrîkayê xwe nîşan da.

Îtalyayan di 27'ê rezbera 1911'an de êrîşê Trablusgarbê kir. Fikra hêzên îtalyan ew bû ku di 15 rojan de wê derê dagir bikin lê ji ber berxwedanê çênebû.

Îtalyanan dagirkirina xwe ya duyemîn di sala 1923'yan de kir.

Omer Muxtar ku di nav berxwedêrên libyayî de bû ku li hemberî Îtalyayê ber xwe didan her ku çû bi pêş ket û bû rêberê tevgerê. Sûbayeke osmanî ji bo Muxtar wisa gotibû: "Wekî wî deh mirov heba têra me dikir."

Omer Muxtar bi hêzeke ji 100-300 siwarî tevdigeriya, ew bi vî awayî bi rê ve dibir. Ev hêz wekî tîmeke êrîşkar tevdigeriya, li neyarê xwe didan û bi paş ve vedigeriyan. Ev hêzên Omer Muxtar di navbera sala 1923'yan û 1932'yan de her sal beşdarî zêdetirî pêncî muharebe bûn,ji du sedî zêdetir pevçûn pêk anîn.

Navenda tevgera Omer Muxtar herêma Cebel-i Ahdar (Çiyayê Şîn) bû.

Di 8'ê sermaweza 1929'an de hêzên Muxtar êrîşê baregeha Îtalyayê ya li Bîngazî kirin û baregeh bi temamî têk birin. Ev êrîş di nav Îtalyayan de bû sedema şaşwaziyeke mezin. Di dawiyê de Mussolini dest danî ser meseleyê û general Rodolfo Graziani şand wir (10 rêbendan 1930)

Di 11'ê rezbera 1931'ê de Omer Muxtar dema dixwazin herin ser gora yek ji sehabeyên Hz. Mihemed ê bi navê Sidi Rafî, hêzên Îtalyan pê dihesin û kêmînê davêjin. Di navbera hêzên Îtalya û hêzên Omer Muxtar de şereke dijwar derdikeve, di dawiyê de li hespên Muxtar didin û ew li erdê dikeve. Piştî pevçûneke din ew êsîr tê girtin.
Pêşî wî dibin Suluk a ku 60 kîlometre ji Bîngaziyê dûr e. Wî dibin pêşberî serleşker Graziani. Graziani der barê wî de wisa dibêje: "Ew ji kêliya ku ket odeya min û heta jê derket serbilind û xwedî hesyiyeteke bû û min bi heyranî lê mêze kir. Min tevger û helwesta wî gelek eciband û ez heyran mam."

Di 15'ê rezbera 1931'ê de ew ji aliyê dadgeha rewşa awarte ya Îtalyayê ve tê darizandin û cezaya îdamê lê tê birîn.

Omer Muxtar bi fîlmê "Lion of Desert" (Şêrê Çolê) ku lîstikvanê navdar Anthony Quin rola Muxtar lîst li seranserê dinyayê hat nasîn.

Ev ji ku derket?
Vê hefteyê Serokê Lîbyayê Muammer Qeddafî çû Îtalyayê. Îtalyaya ku bi dehan salan Lîbya dagir kiribû. Û Qeddafî wêneyê Omer Muxtar ê ku di dema dîlgirtina wî de hatibû kişandi bi berstûka xwe ve kiribû. Vaye ew wêne û ew wêneyê Qeddafî.