Welat Dilken

Dibe we jî wekî min di hin nûçe û çîrokan de xwendibe, ‘ di nav keriyê mîhan de yek dide pêşiya kerî, diçe di kendêl re xwe diavêje jêr û pêre pêre yên din û hemî kerî’. Ji vê yekê re dibêjin derûniya kerî yan jî xwekujiya kerî.

Çi wekî derûnî, çi wekî qewimîneke telefker, ku meriv wê yekê wekî nexweşî yan jî wekî helwesteke pênase bike, meriv dibîne ku ew nexweşî bi demê re derbasî giyanê mirovan jî bûye û mirov jî bi wê derûniya kerî qewimînên telefker ên xwekujiyê wekî rêbazeke pêk tînin. Lê belê, di navbera vê xwekujiya kerî û mirovan de ferqek heye. Xwekujiya mirovan ji ya keriyê mîhan bêhtir dişibe xwefedakirina mêşên hingivî. 

Tê zanîn, di çanda mêşên hingiv de bo keybanûyê xwe feda kirin heye. Yanê wek a keriyan mîhan keybanû nade pêşiyê û naçin ewil xwe ji kendalan re navêje, yan bo ku êrîşekê têk bibe xwe nade pêşiyê, berovajî, keriyê mêşan bo keybanûyê xwe feda dike, yanê xwe dide kuştin. 

Lê ya mirovan jî ji ya mîhan bêhtir dişibe ya mêşên hingiv. Di ya mîhan de ewil pêşeng xwe di kendêl re werdike û piştre kerî dide pey, lê ya mêş û mirovan de kerî yan jî di kerî de kesên hatî hilbijartin ên ku ji alî pêşeng ve hatî motîwekirin xwe ji bo pêşeng an jî keybanû-keyserê feda dikin, dikujin û didin kuştin.

Dibe ku di nav hin jîndarên din de jî ew tişt hebe. Lê bi min, bo ya mirovan mînaka mî û mêşan balkêş hat.  

Jixwe, hûn ji min bêhtir bi çîroka popîler a Hessen Sabbah haydar in.

Têkîliya derûnî ya di vê rêbaza xwekuştinê de ku di kerî, mêş û mirovan de çi ye, çawa dertê asta xwekujiyê û hin kes kuştinê, pê nizanim, jixwe derûnîzanînî ne karê min e, lê ya dizanim, kî vê yekê bi kê dide kirin, kî kê tîne asta xwekuştinê û pêre pêre kuştina bi sedan, hezaran qurbaniyên bêguneh, bi min-me dide nîşandan ku di navbera derûniya mirov û kerî de hê pir cûdahî, ferqa medenîbûnê çênebûye. Û hêj jî mirov bi derûniya kerî xwedan helwestan in; hin hinan feda dikin, hin bi xwefedakirina hinan dijîn, û hin jî bi tirs û xofa wê xwekuştinê tên kêdîkirin.

Diyar e, giyanê Hessen Sabbah hê di beden û kesayetiya hinan de bi hemî erjengiya xwe ve dijî.

Hessen Sabbah tanî bêkêr û beredayî li dora xwe kom dikirin, bi giyayên haşhaşî ew serxweş dikirin û dişand ser rikkêşên xwe. 

Lê  hemdemên wî, Hessen Sabbahên îroyîn jî qey dibêjî pirtûka wî xitim kirine, bi rêbaza wî radibin hema li ser navê olekê, baweriyekê, bîrdoziyekê, dewlet, netew û komekê şêxitiya xwe îlan dikin, ango dibin Hessen Sabbahên roja me û li dora xwe mirîdan dicivînin, li vê xaka rojhilatê ku bi destê wan şêxan ewilî evîn, hez, azadî, nirxên jiyanê û xweşikayiya wê, bidestxistina nanî, hêviya pêşerojê, mafên tekakesî, hizrî, nasnameyî û civakî hatibe kuştin û tunekirin (!) di nav reşbîniya bêhêvîtiyê ya îroj û siberojê de û di nav hest û hizra ‘ma qey li vê dinê tiştekî min î ku jidest bidim heye’ de,  pir hêsa mirîd-xwekujan peyda dikin û ew mirîdên hino hino tên asta xwekujiyê, wek ya mêşên hingivî ji bo keybanû û keyserên (şêxên) ol û bîrdoziyên xwe yên ‘pûşt’ him xwe diteqînin-dikujin û him jî bi xwe re gelekên bêguneh…

Li vê xaka ku ferd û civakên wê bi xweşikayiya jiyane nehesiyan e û ji çejnên cîhana rengîn û zengîn tam nekirine, mixabin di nav xwe de him Hessen Sabbahên hemdem û kirêt peyda dikin, him jî xwekujên pîskopat.

Ji lew, a ew dikin, didin kirin, diteqînin û dikujin, ku bo çi û li ser çi navî dibe bila bibe, ne pîroz e û ne rewa ye. 

Hovîtî ye, ji kana derûniya kerî xwedî dibe. 

Ji lew, meriv dikare bipirse, wek derûnî, gelo di navbera xwekujiya kerî û mirov de çi cûdahî heye?

Bersiv pir hêsa ye, em dibînin di derûniya xwekujiyê de, ya/ê daye pêşiya keriyê mîhan ewil xwe di kendêl re diavêje hembêza mirinê, lê wek a mêşên hingiv, ên dane pêş keriyên mirovan, keriyên mirovan heya kendêl dibin, li wir xwe didin kêlekê û keriyê li pey xwe yek bi yek di kendêl re diavêjin hembêza mirina qaşo lehengane, qaşo pîroz û ya ku ehmeq, dibêjin qey riya wê diçe navenda cinetê nava hûriyan û nûriyan.

Bi min sedem, ta ku civakên vê xakê birçî, nezan, xulam û mirîdên şêxên bêderpî bin, li vê xakê ta ku xwefedakirin, xwekujî mirina pîrozwer bê hesêb, gelo wekî giyayê ku di biharê de kesk kesk zîl dide, wekî wî zîlê giyayî qey hêviya ‘siberoj dê ji îro xweştir be’ jî zîl dide û kesko kesko şîn tê!?