Cemîl Andok

Erê, verî hewtinan ez şeş serî biya. Ez, tûtê xalêkey min û tûtê xalê dadê min ma şî mekteb. Ma werdî bî, semedê na jûy mamostî (melim) ma nêgirotî mekteb, la ma waştê ma şin. Ma şî. Rojê jûyînan, diyinan, hefteyke wina (anekî) ma şî; mamoste mecbûr mend ma qebûl bikero. Ez bi xo zehf kilme biya, mamostî ez rêzanê verînan de da rûniştişî.
Helbet ma nêzanayne mekteb çi yo, çi niyo? Helbet hayî ma tirkî ra jî çinêbî. La ma tûtî bî û ma waştê şorê mekteb.
Bexçey mektebî de bi ma xêzikî hamey antişî, dimara ê xêzikan ra herfî hamey viraştişî û peyder pey ma mûsay niştiş.
Verî ma qalê meselay xo bikerê, gere ez vacî ke mekteb qeybî min bi feyde bî jî. Winakî: Min wexto dest bi mekteb kerd, min nêşkayne tîpey ‘k’ biwanî, min zey ‘t’; min nêşkayne ‘r’ biwanî, min vatê ‘l’. Mamostey min Nacî Nebatî (ew Riha ra bî) bî. Yê her roj yardimê min kerd. Her roj serê tîpan de vindert; ez nêzana no rewş çiqas dewam kerd la ez vana qey qasê aşmêke (mengêke) dewam kerd û hêdî hêdî min eşka tîpanê ‘r’ û ‘l’ biwanî. Ez hema jî qalê yê mamostey xo kena û hema jî hurmetkarê yê wa.
Welhasil.
Ma bi tirkî nêzanayne. Xora dew de meselayke winayîne çinêbî jî. Her kesî bi zazakî (kirdkî) qisey kerdêne. Ma tûtan jî tenî mekteb de ma balê xo dayne serê dersan. Wexto ma hameyne keye mekteb jî, derse jî vîrê ma ra şîne. Heta sinifê çarinan mesela wina bî. Mamosteyanê ma zor nêdayne ma, la ma mûsayne tirkî. Ma mamostenê xo ra hez kerdêne, yînan jî ma ra. Ma her game têdir goge kay kerdêne. Zehf cê jî mamosteyke bi namey Saffet bîbî, ma yê dir kayderdê.
Heta sinifê pancinan re rey meselay wendişê tirkî bîne ke çima ma tebera tirkî xeberî nêdanê... Waştê ma tebera jî bi tirkî xeberî bidê “qeybî ma bimûsê”. Yînan ana vatê. Re rey ke tûtê ke yê bînî ra hez nêkerdê, şîne mamostî re vatê ke yê bi kurdî xeber dawo. Baş yeno vîrê min, na sey re rey heniyan derbî werdê la zêde nê; heta ma hamey sinifê pancinan.
Wexto ma hamey sinifê pancinan û sinifanê dimay ma zehmetî ante. A çaxî hîrê mamosteyê me dewra tayîney cînan veciya caynan û şûney yînan de di mamosteyke pîreke û mêrdey cay hamey. Pîreke namey can Saîme, mêrdey cay jî Kenan bî. Saîme zey leşkeran (eskeran) bî, zehf sert e bî, bi hamiyayişê yînan ra kurdî mekteb de hamî qedexekerdişî. Û yînan zor da ma ser. Zor da ke me fek kurdî ra veradê, ma tenî tirkî qisey bikerê. Yînan waştê ma keye de jî bi tirkî qisey bikerê. Ma nay sere derbî jî werdî; derbê ke heta a çaxî ma qe nêwerdî bî.
Mesela heta enka jî min nêşka des qitanê “Îstîklal Marşî” ezber bikerî. Min “Xîtabey Ciwanan” qet ezber nêkerde. Erê, tatîl de zey derse dabî ma, wexto ma ageyrê gere ma ezber bikerdêne, la nêbî. Min bi xo ezber nêkerd û derbê ke min a çaxî werdî qet vîrê min ra nêşinê; Bi çiwan day destê ma ro. Qaso ke yeno min vîr destê ma bîbî sûr î; her ke çiwa gunayne dest ro, hêsrî çimanê ma ra perayne.
Nê, ez tembel nêbiya. Ez wina jî vacî; ez di miyanê wendoxanê jîran de biya jî. Xora min sinifê xo yê jû, di û hîrê bi derey 4’inan, sinifê çar û pancinan jî bi derecew tewr pîl, bi 5’inan derbas kerd. La min kerdê nêkerdê zerey min nêwaştê ez yînan ezber bikerî û min derbî werdî.
Egir hafizey min xeberanê şaşan nêdo min, ez vana qey reyna qeybî ene mesela bî, ma zehf tûtî verê dêsî de kerdî bî rêze û ma bi saetan serê lingêke de vindertî; lingey ma bîbî wişke û ma nêşkayne lingey xo bibedelnê jî. Di nê wextî de henî gûnay erd ro jî.

cemilandok@hotmail.com

Têbinî: Cemil Andok di hefteyan reyke bi namey Dewey Ma go niştişanê xo binişno.