Diyarname
Heta niha gelek kesî li ser dîroka edebiyata kurdî pirtûk amade kirine ku yek ji wan jî Prof. Dr. Marûf Xeznedar e. Xeznedar tam 7 cild di vî warî de amade kiribûn û niha ew 7 cild ji Weşanxaneya Nûbiharê derket.
Prof. Dr. Marûf Xeznedar di sala 1930’yî de li Hewlêrê hatiye dinê, di sala 2010’an de li heman bajarê canê xwe ji dest daye. Wî bi xebata xwe ya niha li ber dest di nav dîroka arşîva kurdî de cihgek girîng girtiye. Xeznedar tam 7 cild wekî “Dîroka Edebiyata Kurdî” amade kiribû. Ev rêzeya bi navê “Mêjûy Edebî Kurdî” ji aliyê Ziya Avci ve hate kurmancîkirin û ji Nûbiharê derket. Ji 7 cildan Cilda yekem ji destpêkê heta sedsala 14’an, cilda diduyan li ser sedsala 14-18’an, cilda sêyem li ser nîvê sedsala 19’an (1801-1850) û cilda çarem li ser nîveka duyemîn a sedsala 19’an de (1851-1914).
Xeznedar di cildên din de berê xwe daye serdema me, ya sedsala 20’î ku ev sedsala jî kiriye 3 beş. Cilda 5’an  di navbera herdu Şerên Cîhanê yên Yekem û Duyem (1914-1945), cilda 6’an jî li ser serdema 1945-1975’an e ku Xeznedar ev jî kiriye du beş wekî “A” û “Be” bin av kiriye ku “B”Ya wî, yanê cilda 7’an li ser salên navbera 1945-1975’an sekiniye. Ev 7 cildên li ber dest bi temamî ji 2776 rûpelan pêk tê.
‘XEBATA HERÎ BERFIREH’
Prof. Dr. Abdurrahman Adak li ser vê xebatê dibêje, “Heta vê kêliyê, berfirehtirîn xebata akademîk a ku li ser dîroka edebiyata kurdî hatiye amadekirin berhema Marûf Xeznedar ya bi navê Mêjûy Edebî Kurdî ye” û wisa dom kiriye, “Ev dîroka edebiyatê ya ku encama keda pêncî salî ye (1950-2000), bi qeware û naveroka xwe di heman demê de projeyeke edebî ya serkeftî û ansîklopediyeke edebiyatê ya giranbuha ye jî. Berhem, ne tenê qonax, nûner û bizavên edebiyata kurdî, di heman demê de zanyariyên bingehîn ên bi erdnîgarî, dîrok, ziman, dîn, civak, perwerde, destnivîsarî û rojnamegeriya kurdî re pêwendîdar û seyra dîrokî ya edebiyatên cîhanê jî radixe ber çavan.”
JI SORANÎ HETA KURMANCÎ
Di berhemê de li ser wêjenanên soran, goran, kurmanc û lorî xebat hatiye kirin, lê li ser kirmancan (zaza) agahî nîn in. Adakî li ser naveroka 7 cilan jî van gotinan tîne ziman, “Di vê berhemê de, li gor qewareyê, bi rêzê edebiyatên Kurdîya Soranî, Goranî, Kurmancî û Lorî cih digirin. Heçî Kurdîya Zazakî û Kurdîya berî Îslamê ye amaje bi wan nehatiye kirin. Ji aliyê edebiyata Kurmancî ve li ser esasê ekola Rûsyayê kêm helbestvan hatibin dayîn jî, di nav lîteratura Soranî de, berhema ku herî zêde cih daye edebiyata Kurmancî dîsa Mêjûy Edebî Kurdî ye. Ji ber ku di berhemê de edebiyata Soranî bi qonaxên xwe yên klasîk û modern bi awayekî pir berfireh hatiye pêşkêşkirin, rola berhemê ya esasî di qada edebiyata Soranî de ye.”

Prof. Dr. Marûf Xeznedar kî ye?
Prof. Dr. Marûf Xeznedar, sala 1930’yî li Hewlêrê hatiye dinê. Perwerdeya seretayî û navîn li Hewlêrê û ya amadeyî li Kerkûkê xwendiye. Di navbera salên 1952-1957’an de di saziya perwerdeya wî wextî de mamostatî û birêvebirî xwendiye, di 1957’ê de Beşa Zimanê Erebî ya Zanîngeha Bexdayê xilas kiriye û bûye mamostayê zimanê erebî. 
Xeznedar di sala 1960î’ de bi rêya Lijneya Zanistî ya Iraqê çûye Moskowayê û li wê derê neh mehan perwerde dîtiye. Paşê li bajarê Petersbûrgê li Beşa Kurdî ya Enstîtuya Vekolînên Rojhilatê ya bi ser Akademiya Zanistî ya Rusyayê ve perwerdeya masterê û li Fakulteya Rojhilatê ya Zanîngeha Petersbûrgê jî perwerdeya doktorayê xilas kiriye (1963)
Ew di  sala 1968’an de li Beşa Kurdî ya Zanîngeha Bexdayê bûye mamosta û serokbeş û heta ku di sala 1981’ê de malnişîn bibe ev karê xwe berdewam kiriye. Wî sala 1979’ê pîleya profesoriyê wergirtiye. 
Prof. Dr. Marûf Xeznedar sala 1973’yan li Fakulteya Perwerdeyê ya Zanîngeha Bexdayê Beşa Kurdî damezirandiye. Di beşên edebiyatê yên Zanîngeha Ennabê li Cezayîrê û Zanîngeha Selaheddînê li Hewlêrê mamostatî kiriye. 
32 pirtûkên wî yên çapkirî hene ku ev berhema ji 7 cildan pêk tê ya herî mezin e. Ligel kar^ne xwe yên zanîngehê û lêkolînê wî di gelek rojnameyan de nivîskarî kiriye; ew endamê Sendîkaya Rojnamegerên Iraqê û endamê Yekîtiya Rojnamegerên Cîhanê bûye. Her wiha endamekî çalak ê Korî Zanyarî Kurdistan bûye. 
Marûf Xeznedar, di sala 2010’an de li Hewlêrê, li cihê ku hatibû dinê canê xwe ji dest daye.

"3 Deqe ligel Cemil Oguz"

***

Bi şertê nîşandayîna çavkaniyê her kes dikare nûçe, nivîs û fotoyên Diyarnameyê bikar bîne. Bêyî nîşandayîna çavkaniyê bikaranîna nûçe, nivîs û fotoyên Diyarnameyê qedexe ye.

Parve Bike