Di dîroka netew û civakan de, pêvajoyên cur bi cur hene. Her netew an her civak, di avabûn û sererastkirina pergala xwe de yan di pêvajoya bidestxistina desthilatdariya xwe de, ji gelek neqeban re derbas dibe.
Hin ji van rûpelên rûreşiyê ne, hin jê rûpelên xiniziyê yan rûpelên serkeftinê ango rûpelên bextewariyê ne. Hin jê jî, encam çi dibe bila be, rûpelên mêrxasî û egîdiyê ne. Rûpelên sipspî ne, rûpelên ku rûyê mirovan, rûyê rêxistinekê, rûyê civakekê, rûyê netewekê spî dikin, serbilindiyê dibexşînin.
Bi gelemperî hemû serhildanên kurdan ên ku bi mebesta rizgariyê, li hemberî dagirkeran pêk hatine, bi taybet jî têkoşîna sih salên dawî rûpelên wisa spî ne. Ligel gelek kêmasî, têkçûn û çewtiyan.
Bêşik di vê têkoşîna ku li seranserê cîhanê belav bûye û bi awayekî bandor li her kurdê/a ku li devereke vê cîhanî dijî kiriye, cih û warê herî dijwar, çiya ne. Cihê ku bingehî li raperînê dike. Cihê ku rih û bedenan azad dike. Cihê ku azadî tê de dimeye.
Li pişt wan çiyayan, di nav gelî û newalan, li bin lat û zinaran, di şikeftên tarî û sar de, di germa havînê, di sermaya zivistanan de, di wan kêliyên birçî û bexew de, di wê gava ku tirs li ser dar bû, mirin dibarî ji her derê, “mirov” çi kirin, bi kîjan hest û helwestê bûn.
Dil, mejî, dest, ling, bikêrî çi dihatin, dikarîn çi bikin? Qurtek av, tîna germahiya du parangên êgir, qetek nanê hişk î hole, yan tenê kêliyeke bi qasî çar pênc deqeyan ku çav diçûne ser hev; têne çi wateyê?
Bi kurt û kurtasî, jiyan li pişt wan çiyayan çawa bû, bi gotineke din, dengê daholê ji wir, li pişt çiyê çawa dihat? Hevaltî, dostanî, rêhevaltî, rûmet, qîymet li wir, li nav wan lehengên jiyana van çiyayan çawa û bi çi awayî dirûv digre?
Bersiva van û gelek pirsên din, di pirtûka “Dagin Ardi” (Pişt Çiyê) yê ku ji hêla birêz İsmail Biçen ve hatiye nivîsandin de, yek bi yek cî girtine. Berhema navborî, berhema Biçen a yekem e. Biçen, şervanekî ji têkoşîna gelê kurd e. Di serê salên nodî de, dest ji xwendina li zanîngehê berdaye û berê xwe daye “pişt çiyê”. Di sala hezar û neh sed û nod û heştan de, li Pîranê, di şerekî de birîndar bûye û bi birîndarî dîl hatiye girtin. Cezayê muebbet lê hatiye birîn. Ew niha di zindana bajarê Bolê de ye û ji hundirê zindanê, pişta çiyê nîşanî me dide. Ew vegotin û serpêhatî, ronî didine îro, ku mirov bikare bi vê ronahiya ku ji “pişt çiyê” tê li “îro” ya ku piraniya civakê ji gilî û gazinan dikin, ez bawer im dê hingê bêtir û çêtir, “îro” jî, “siberoj” bê têgihiştin.
Dagin Ardi / İsmail Biçen / Weşanên Aram.
.jpg)
.jpg)
