DiyarName.Com

Humanîzm, Rojhilata Naverast û Şer

Dîrok: 12/02/2016

Li Rojhilata Naverast her têkoşîn li ser têkbirinê heta îmhakirinê hatiye sazkirin, lihevkirin, hevudu qebûlkirin nebûye nêziktêdayîn û çand. Tirs ev e; heke ez reqîbê xwe ji holê ranekim bi awayek ew ê min ji holê rake!

Ev nêziktêdayîn me dibe rastiyên sotîner; em nikarin behsa ‘têkoşîn’ê bikin, xwîn, qetlîem, êş, trajedî dibin mijar. Em nikarin behsa ‘rexneyê’bikin, qebûlkirin, hişbûn, sûcdarkirin dibin mijar… Li ciyek wisa însan nikare behsa humanîzmayê jî bike.

Dixwazim di nava hewqas êş, jan û trajediyan de hêviyekê, îhtimala ronahiyekê der bibim ku belkî ev hêvî me ber bi demokrasiyê ve û pê re jî humanîzmayê ve bibe:

Trajediyên wekî Helebçeyê bûbûn sebeb însan ji derî “reqîbtiya desthilatdaran, îdeolojî û siyasetan” li “însan û êşên însan” binihêrin. Wijdanê însanan diêşiya.

Li Iraq û Sûrî jî her ku tevlîhevî û şer gur bû dengê dilê însanan bilind bû. Her çiqas di mesela koçberan de hêlên aborî û yên zînetî werin gengêşîn jî di eslê xwe de trajediyên koçberan û karesatên ji şer li her devera dinyayê merivan diêşînin ev jî li ser desthilatiyan dibe giraniyek derûnî.

Di pirsgirêka kurd de jî em dikarin bêjin însan naxwazin hêz û alî hevudu têk bibin, li benda lihevkirinê ne. Hêviya ku hêdî hêdî peyde dibe ev e. Bûyer û trajediyên tên jiyîn berî metirsiyên fikrî, olî û îdeolojîk hukum li însanan dikin.

Piştî bûyerên trajîk yên li Cizîrê jî em dibin şahid ku însan beriya fikir, siyaset û îdeolojiyan guh didin wijdanê xwe. Deng bi xwe dixin, dibêjin, bila tu kes nemire! Li hev bikin, dibêjin însan.

Geşedanên li dinyayê û li cografyayê çibin jî divê kurd û tirk û her wiha gelên din, çi rîsk hebin jî, tiştekî biceribînin, bi hev beled bin û li hev bikin, ev lihevkirin jî di heman demê de xwesteka demokrasiyê ye jî.

Edward Said destnîşan kiriye ku di navbera humanîzm û rexneyê de ben an jî pevgirêdanek neguher heye. Ya ku ji bo me dibe hêvî jî ev e; însan bi tenê ji hest, ji êşê an jî di mehneyek teng de ji ber wijdan deng bi xwe naxin, îtiraz têne kirin. Rexne têne derbirin. Lewre em behsa geşedanên humanîst jî dikin.

Hin Nivîsen Nivîskar

Bîranînek û rexneyek

05 Rezber 2008

Salên hezar û nehsed û heftê bûn. Ez di dibistana seretayî, pola çarem de bûm. Mamosteyê me li ser maseyê rûniştibû, bi tiştinan re mijûl...

“Şev helbest e, roj çîrok e”

01 Tebax 2016

Li parkek, li bin dara zeytûnê rûniştim. Kesên navsere li derdorê gelek bûn, di destê her kesî de têlefon, ew bi têlefonê re mijûl bûn. Ne park,...

Nîşeyên di deftera min de

20 Adar 2009

SIBE HER SIBE YESibe Newroz e,Ger gulên me di dilê me de vedin,Sibe Newroz e,Wê kevir û dar bi ser ziman bikevin…Sibe Newroz e,Ger dayik bi dilê şa bin,Wê, sibe, bibe “her...

Cîhan ROJ kî ye?

Cîhan Roj, di sala 1965'an de, (di qeyda fermî de 1964) li gundê Înaqa Gimgimê ji dayik bûye. Dibistana seretayî li gund, ya navîn û lîse li Gimgimê xwendiye. Despêka bi kurmancînivîsana wî 1993 ye. Di heman salê de helbest û çîrokên wî têne weşandin. Di salên du hezarî de ew hinek termên matematîgê diafirîne û ji Enstituyê re bi rê dike. Ew xebat di sala 2006'an de di Azadiya Welat de tê weşandin. Nivîskar ji sala 1993'yan heya sala 1997 an li Mêrdînê, li sendîkaya kedkarên qada perwerdehiyê, wekî sekreterê perwerdehiyê rêveberî dike. Di sala 2001'ê de, bi pêşniyara wî, li Îzmîrê, ‘Konferansa Nivîskaran’ tê lidarxisitin. Li dû konferansê, ew qerar digire û bi tenê bi edebiyatê re mijûl dibe. Dîwana wî ya ewil “Ratîka” di sala 2002'yan de çap bûye. Di gelek malper, rojname û kovaran de, nivîsên wî hatine weşandin. Romana wî “Perde” bi navê “Mahrum” bi tirkî derketiye. Bi tevî pirtûkek di derheqê Cîgerxwîn de hatiye weşandin, di pirtûka bi navê “Kawayê Min” de û di pirtûka kurteçîrokan a ji hêla Şaredariya Amedê ve hatiye çapkirin de ew jî yek ji nivîskaran bû.

Heya niha gelek pirtûkên wî ên helbestê, çîrok û romanên wî hatine weşandin. Dosya helbestan a nû "Asê", romana wî a nû “7 AV 7 Agir 7 Derî” bi tevî hemî berhemên wî wê heya payîza 2023'yan ji nav weşanên Peywendê werin weşandin.

Cîhan Roj hê jî bi romanûsiyê re mijûl e.