Ji bo bê zanîn ku helbestkarên komunîst Pablo Nerûda hatiye kuştin an na, wê gora wî bê vekirin.

Li welatê Amerîkaya Latîn li Şîliyê bi paşeroja xwe re hatiye raberê hev. Dozgeriyê biryara lêkolînkirina îdîaya ku dibêjin 'di sala 1973 de jehr dane helbestkarê navdar ê xwediyê xelata Nobelê Pablo Neruda' da. Ji bo pêkanîna vê biryarê ferman jî hate dayîn.

Neruda 12 roj piştî derbeya leşkerî dîktatorê Şîlîyê Augusto Pinochet jiyana xwe ji dest da. Lê heta niha dihat gotin ku ji ber sedema pençeşêra prostatê di 69 saliya xwe de miriye.

Lê piştî serlêdana Partiya Komûnîst a Şîlîyê dozgeriyê der barê mirina helbestkar Neruda de fermana lêpirsînê da. Ajokarê wê demê yê Neruda, Manuel Araya Osario jî dibêje ku 12 roj piştî derbeyê sîxûrên Pinochet, bi fermana Pinochet jehr dane Neruda.

Lê weqfa bi navê Neruda habibû vekirin, bi daxuyaniyekê da diyarkirin ku tu delîlên ku dibêjin Neruda ne bi nexweşiya pençeşêrê, bi nexweşiyên din hatiye kuştin, tune ne.

Pablo Neruda di sala 1945'an de tevlî Partiya Komûnîst bû. Ji vê partiyê bû parlementer û piştre jî ji bo serokdewletiyê bû namzed. Hevalê nêzîk ê Serokkomar Salvador Allendeyê di sala 1973'yan de di encama derbeyê de hatibû kuştin bû. Helbestkar 12 roj piştî darbeyê bi nexweşiya pençeşêrê mir.

Nerûda di 12 tîrmeha 1904'an de li Şîliyê ji dayîk bû. Di salên 1917-20 de dest bi helbestan kir. Di sala 1923'yan de, saeta bavê wî diyarî jêre anîbû, li gel hinek tişên malê firot û yekem pirtûka xwe ya helbestan bi navê Crepusculario (Beleka Êvarê) derxist.

Bi pirtûka xwe ya bi navê "Bîst helbestên evînê û stranek bê hêvî" nav û dengê wî belav dibe û di sala 1961'ê de ev pirtûka wî li Buenos Airesê bi mîlyonekê ji weşanxaneya Losada tê weşandin.

Pablo Neruda demek dirêj balyozgerî jî kiriye. Piştî ku xwendekarên Şîlîyî ji aliyê hêzên ewlekariya Şîlî ve hatin kuştin, dest ji balyozgerî berda.

Piştî derbeya Pinochet, bi ser mala Neruda ya li Santiago de girtin û mala wî hat şêlandin. Neruda hat binçavkirin û piştî demekê mir.