Cemil Oguz

Pirs ev e: Çi eleqeya tirkên Kafkasyayê û kurdan heye? Belkî eleqe nîn e, lê heta ji me bê ka em îzah bikin. De kerem bikin.
"Komîsyona Alfabeya Hevpar a Cîhana Tirkan", bala xwe bidinê Cîhana Tirkan, Komîsyona Alfabeyê? Erê we şaş nexwend. Erê yê hemû welatên tirkan alfabeya wan heye, lê niha gavek din avêtine. Gaveke çawa? Gaveke ji bo YEK ALFABEYA TIRKAN. Ev komîsyona navborî vê mehê li Bakuya Azerbaycanê civina xwe saz kir. 20'ê vê mehê jî li ser civîna xwe daxuyaniyeke nivîskî belav kir. Wan li hev kir ku ALFABEYEKE HEVPAR ji bo cihana tirkan bê amade kirin ku ji 34 tîpan be.
Niha emê xebata wan û meyla me kurdan bidin ba hev.
De fermo:
- Tirk ku xwedî gelek welatan in, li welatên wan zimanê wan fermî ye jî dîsa tên ba hev û ji bo xwe li ser YEK ALFABEYÊ dixebitin. Kurd bê welat in, alfabeyên cuda bikar tînin, lê nayên ba hev ku ji bo xwe ALFABEYEK yekgirtî saz bikin.
- Di sala 1991'ê de zanyarên tirkan li gor pircureyiya fonetîka wan, alfabeyeke ji 34 tîpan amade kiriye û komîsyona wan niha bi ser vê re nîqaşên xwe dimeşîne. Yên me niha Ev nêzî sed salan e bingeha alfabeya Latînî hatiye danîn, lê tu komîsyonê ku vê li nav hemû kurdan belav bike, yan bi "Rêveberiyên Parçeyan" bide qebûlkirin tune ye.
- Wan li hev kiriye ku alfabeya wan li ser Latînê be, lê di tîpan de li hev bikin. Yên me ligel ku fikra piraniya kurdan hilbijartin û pêşvebirina Alfabeya Latînî ye jî tu gav û fermiyet tune ye.
- Komîsyona wan bang li hevkarên xwe kiriye ku piştgirî bidin Alfabeya Hevpar a Tirk. Yê me ne komîsyoneke wisa heye banga Alfabeya ji bo kurdan bike, ne jî kesî xwe daye ber vî barî. Hema wisa, her parçe li gor xwe, bi alfabeyên cuda karê xwe dimeşîne.
- Komîsyona wan biryar daye vê alfabeya hevpar li Welatên Tirk ên Endam û çavdêr belav bike. Yê me jixwe dewlet tune ye, û ji xwe komîsyoneke wisa jî tune ye, û bi ser de Rêveberiyên Xweser/Federe jî jixwe meyleke wan a bi vî rengî tune ye. Halbûkî rêveberiyên Federe/Xweser dikaribûn/dikarin li nava xwe, li herêma xwe alfabeya Latînî pêş bixin; yan jî karê xwe bi her du alfabeyan bidomînin heta ku yek zêdetir derket pêş.
Hûnê bêjin “Ma wisa nakin?” ezê bêjim na. Hê mehên borî pisûlayê dengdanê yên Rêveberiya Xweser a Rojava li Kobanî bi tîpên erebî bûn. 
Û mînakek din: Li dinyayê gelên ku bûne du parçe hene: Mînak Kore. Koreya Başûr û Koreya Bakur. Erê ew du parçe ne, heta cihekî neyarê hev in jî, du alên wan jî hene, lê YEK ALFABEYA wan heye. Yekî ji Koreya Bakur jî ji Koreya Başûr jî dikare romaneke ji parçeyê din bixwîne. Lê ê me, yekî ji Silêmanî nikare romana yekî ji Rihayê bixwîne; berevajî jî rast e.
Ha, ne ku ev nivîs armanc jê pesindayîna Komîsyona Alfabeya Hevpar a Cîhana Tirkan e; lê armanc ew e nîşan bide ku li dinyayê çi diqewimin, û em çi dikin…