Ji bo guhdarîkirinê:
Claus Schenk Graf von Stauffenberg ji malbateke xanedan a alman bû. Piştî lîse qedand, bi piştgiriya bavê xwe biryar da li dibistanên leşkerî bixwîne.
Di sala 1933’yan de li Almanyayê Adolf Hitler hate ser text. Staufenberg wî wextî bûbû xwedî rutbe. Fikrên Hitler ên nijadperestî ketibûn serê wî. Bawer dikir ku pirsgirêkên heyî dikarin bi gotin û pratîkên serokekî bi hêz pêk were.
Heta Şerê Cîhanê yê Duyemîn di sala 1939’an de bi êrîşa Almanyayê ya ser bi Polonyayê dest pê kir, ew hem wekî fermandar di nava artêşê de bi peywir bû û hem jî xwendina xwe ya di dibistanên leşkerî de didomand.
Ew êdî bûbû fermandarekî leşkerî yê Almanyayê di nava Şerê Cîhanê yê Duyemîn de. Ewilî tevlî şerê dagiriya Polonyayê bû. Piştre ji Belçîka bigire, heta Fransa û Sovyetê di nava eniya şer de cih girt. Herî dawî jî ji bo eniya li bakurê Afrîkaya hatibû peywirdarkirin. Ev eniya şer a dawî bû ku tevlî dibû. Çîrok û navdariya wî ya dibe dîrokî ji vir û pê de destpêdike.
Ew li Tûnisê di encama bombebarana îngilîzan de bi giranî birîndar bûbû. Cihê tedawî û piştre jî peywira wî ya leşkerî êdî Almanya bû. Ew ne yê berê bû, baweriya wî ji Adolf Hitler şikestibû. Êdî difikirî ku Hitler Almanyayê û dinyayê ber bi felaketê ve dibe, divê pêşî lê were girtin.
SUÎKASTA DIJÎ HÎTLER
Bû serkêşê darbeyeke leşkerî li dijî Hitler. Di 20’ê tîrmeha 1944’an de li Berlinê çenteyek tê de narincok heyî di odeya ku Hitler tê de civînê bike bi cih kir. Lê Hitler ji vê planê filitî, ji ber hê nehatî odê, narincok teqiya bû. Claus Schenk Graf von Stauffenberg roja dî digel sê hevalên xwe yên di nava plana kuştina Hitler de serkêş bûn hatin girtin û bi şev jî bi fermana Hitler hatin gulebarandin.
Dîroknas li ser bawerî û veguherîna fikrên Stauffenberg ên derbarê girêdana wî ya berê bi Hitler ve, nijadperestî û dijberiya wî ya berê ya cihûyan, hê jî xwedî dîtinên cuda ne. Lê ji ber wêrekiya wî ya hewla kuştina Hitler, hurmet jê re tê girtin.
Çima behsa çîroka Claus Schenk Graf von Stauffenberg dikim?
FATÎH ALTAYLI, ŞÊX SEÎD Û HÎTLER
Rojnamevanê tirk Fatih Altayli wê rojê di bernameyekî de got: “Li Almanyayê mantiqê ku navê kolanekî “Adolf Hitler” be heye lê (li Amedê) navê bulvarekî Şêx Seîd be tune ye. Erê Hitler tawanbarê şer e, Almanya biriye felaketê, felan mêvan… Lê di encamê de Hitler bi hilbijartinê hatiye ser text û xiyanet li Almanyayê nekiriye… Erê, siyasetvanekî berbat e, zilamekî dewletê yê berbat e, dîktatorekî faşîst e, filan bêvan lê belê ne xayîn e. Bi daxwaza xwe û bi zanebûn nexwastiye Almanyayê dagir bike, nexwastiye Almanyayê parçe bike. Neketiye derdê ku parçeyek ax ji Almanyayê bike. Ji aliyê dewleta Almanyayê ve nehatiye darezandin û wekî kesekî xayîn nehatiye îlankirin…”
ENCAMÊN JI HÎTLER DERKETIN
Ew wiha behsa Adolf Hitlerê ku dixwest nijada alman serdestî cîhanê bibe dike. Hitler ne tenê serdestî, dixwest nijada alman li gora wî form jî bigire; ji wê yekê zêdeyî 200 hezar kesên ji aliyê bedenî û yan jî hiş ve bêmecal bûn di çarçoweya Bernameya Euthnasie de da kuştin. Bi Holocoustê 6 mîlyon cihû li seranserî Ewropayê di kampan de fetisandin û kuştin. Bi deh hezaran Sintî û Roma kuştin. Bi sed hezaran dijberên xwe yên siyasî, yên komunîst, sosyalîst û sendîkavan kuştin. Bi deh hezaran homoseksuel kuştin. Ji ber Şerê Cîhanê yê Duyemîn ku wî da destpêkirin derdora 20 mîlyon leşkerên wî û yên welatên din hatin kuştin. Zêdeyî 50 mîlyon sivîl li seranserê cîhanê di encama şerê wî de hatin kuştin. Kolekirin û bi darê zorê xebitandina êsîr û sivîlên ji gelên din jî parçeyekî dîroka Hitler in.
HÎTLER XWE KUŞT; HEVKARÊN WÎ HATIN DARIZANDIN
Eslê meseleyê jî ev e ku dibe gelek mirov hê nizanibin; Hitler xwe kuşt, ji wê yekê nehat darizandin. Lê hemû hevkarên wî yên hatin girtin di Doza Nurnbergê de bi sûcên wekî “tawanê şer”, “tawanê li dijî aştiyê” û “tawanê li dijî mirovahiyê” hatin darizandin û sezakirin.
LI ALMANYAYÊ HER TIŞTÊ HÎTLER QEDEXE YE
Li Almanyaya îro pesindana Hitler û rejîma wî, wêneyên wî, pirtûka wî ya bi navê “Şerê min” û her tiştê dikare bibe pesindana bîrdoziya wî qedexe ye.
Lê beravajiyê Hitler, navê Claus Schenk Graf von Stauffenberg ku hewl da wî bikuje li kolanên zêdeyî 40 bajarên Almanyayê hatiye kirin. Li hinek bajaran navê wan kolanan “Graf-von-Staufenberg-Strasse” ne, hinek "Staufenbergstrasse" ne û hinek jî "Staufenbergweg" in.
.jpg)
.jpg)
