ENQERE

Civaknas Îsmaîl Beşîkçî di sempozyuma "Qêrîna natemire: Dêrsim û rasthatina bi heqîqetê re" de lêborîna Serokwezîr Erdogan ya têkildarî Komkujiya Dêrsîmê de kir nirxand û wiha got: "Dema ku serokwezîr lêborî dikri di heman rojê de li Kurdistanê bombe dibarîn. Qadên gerîlayan bi bombeyên ji tonan pêk dihatin dihatin avêtin. Heke dê lêborîneke pêk bê divê ji bo vî gelî samîmî be."

Sempozyuma ji aliyê Navenda Giştî ya BDP'ê ya bi navê "Qêrîna natemire: Dêrsim û rasthatina bi heqîqetê re" bi mijara "Ji Osmanî heta îro têkiliya dewlet û Dêrsimê" berdewam dike. Endama MYK'ê ya BDP'ê Yuksel Mutlu sempozyum rêvedibe û axaftvan jî Civaknas Îsmaîl Beşîkçî, Dîroknas Ayşe Hur, Dîroknas Alîşan Akpinar, Hîndekarê Zanîngeha Bîlgî Doç. Dr. Bulent Bîlmez û Dîroknas Mehmet Bayrak beşdar bûn. Dîroknas Ayşe Hur diyar kir ku, dewletê wê demê ji bo Dêrsîmê tu polîtîka pêk neanîn û di aliyê ewlehiyê de li Dêrsîmê nêrî û wiha got: "Di serdema komarê de kurd, kizilbaşî û ermenî di serê dewletê de xwedî kodên cuda bûn."

HUR: XWESTIN DÊRSÎMIYAN BI DÊRSÎMIYAN BIDIN ŞIKANDIN

Hur, anî ziman ku sala 1864'an di îdareya osamniyan de dîrokeke gelek girîng e û wiha axivî: "Di serdemekî gelenperî ya ewlehiyê bû. Di wê demê de osmaniyan gelek bandor li Dêrsîmê nedikir. Ahmet Muhtar Paşa rêdikin wir. Stratejiya wi ew bû ku eşîrên wi bi hev bide şikandin. Deshilatdariya navendî bi eşîrên Hozatê tîfaq çêkirin û Dêrsîm bi Dêrsîmiyan dan şiskandin."

AKPINAR: SERDEMA ABDULHAMÎT NOKTEYEKE GELEK GIRÎNGE

Dîroknas Alîşan Akpinar jî diyar kir ku ligel di serdema osamaniyan de avakirina dewletekê hebe jî pirsirêka gel a bacê derket holê û wiha got: "Li Herêma Dêrsîm pirsgirkên bac û pirsgirêkên tu kes nediçû leşkeriyê derdiketin. Lê serdema Abdulhamît nokteyeke gelek girîng bû. Di vê demê de dewleta osmaniyan xwest ku demografiya xwe ji nû ve ava bike. Ev yekê jî bû bingeha tiştên bên jiyîn."

Civaknas Îsmaîl jî diyar kir ku Îttîhat û Terakî di sala 1910'an de ji bo osmaniyan li gorî tirk organîze bike xwedî projeyekê bû û wiha got: "Ji bo vê yekê divê kurd asîmîle kiriban û elewî jî kiriban misliman." Beşîkçî, anî ziman ku distanên wê demê xwedî misyoneke gelek girîng bûn û ew mîsyon jî asîmîleyabu misyonun ise Kürtleri asimile etmek olduğunu kaydetti. n kurdan bû.

'ZAROKÊN JI DÊRSÎMÊ HATIN GIRTIN DÊ ÇAWA JI TIRKAN RE XIZMETÊ BIKIN NÎŞAN DIDAN'

Beşîkçî, gotinên hinek CHP'iyan ên "Ji malbatên leşkeran re zarok hatin dan û ev yek baş bû" bi bîrxist û wiha axivî: "Ez ramana metîngeriyê ye. Li her derê kesên metînger wisa dikin û dibêjin em wan dibin şaristaniyê. Li Dêrsîmê dayîk û bavên wan li ber çavê wan kuştin û pişt re jî zarok li malbatên leşkeran hatin belavkirin. Ji wan re dê çawa xizmeta tirkan bikin nîşan dan. Ji vê yekê re jî dibêjin şaristanî"

BEŞÎKÇÎ: HER TIM KERBELA BI BÎRXISTIN LÊ DÊRSÎM JI BÎRKIRIN

Beşîkçî, da zanîn ku li gorî Kerbelayê li Dêrsîmê bi deh hezaran kes hatin jibîrkirin û wiha pê de çû: "Dêrsîmiyan her tim Kerbela bi bîrxistin lê Dêrsîm ji bîr kirin. Têkiliya Dêrsîmiyan bi Kerbelayê re tuneye. Li wir şerê desthilatdariyê heye. Dibe ku wisa têkiliya wê hebe. Neviyên peyxember rastî zilmê tên ji ber wê dibe." Beşîkçî, têkildarî lêborîna Erdogan de jî wiha got: "Dema ku serokwezîr lêborî dikri di heman rojê de li Kurdistanê bombe dibarîn. Qadên gerîlayan bi bombeyên ji tonan pêk dihatin dihatin avêtin. Heke dê lêborîneke pêk bê divê ji bo vî gelî samîmî be."

BAYRAK: QIRKIRIN, KOMKUJÎ Û SIRGÛN BIRAYÊN HEVIN

Dîroknas Mehmet Bayrak jî gotinên Alîşer ên berî komkujiya Dêrsîmê nivîsîn xwendin û diyar kir ku ew qasêdên komkujiyê bûn. Bayrak, anî ziman ku hSabîha Gokçen di hevpevîna wê demê pê re hate kirin de got, "Hemû tiştê zîndewar ji min re hedefbû dema min bombe diavêtin." û wiha got: "Ev û gelek mînakên wisa hene. Komkujiyên hatin kirin komkujiyên elewi û kurdan in. Qirkirin, komkujî û sirgûn birayên hev in."

Doç.Dr. Bulent Bîlmez jî diyar kir ku dema komkujiya Dêrsîmê çêbû Komunîstên Tirkiyeyê wekî bîrdoziya fermî berê xwe dnaê û wiha got: Li wir bi ramana ji gelekî re 'divê bibin mirov' nêzîk bûn. Nêzîkahiya oldaran jî wekî nêzîkahiya Kemalîstan bû."

Sempozyum dê piştî nîvro berdewam bike.

DÎHA