Osman Baydemîr

Yek ji stûna neteweyê çand û ziman e. Tişta ku neteweyê dike netewe ziman e, çand e. Li erdnîgariya Rojhilata Navîn û Rojhilata Nêz gelek ziman û netewe hinek bi jenosîdên reş, ango bi kuştinê hinek jî bi jenosîda spî ango asîmîlasyonê ji holê hatin rakirin. Fikra me çi be, partiya me çi be bila bibe, berî her tiştî divê hişmendiya me ya dîrokî hebe. Werîn em bi hev re li berxwedana gelê kurd binêrin.

Ji Şêx Seîdê kal, heta Qadî Mihemed, heta Seyîd Riza, ji Başûr heta destpêka berxwedana Bakur û heta destana Kobanê, asta herî jor a hemû berxwedana gelê kurd ji bo parastina ziman e. *** Gava ziman ji holê rabe stûna zêrîn a çandê qels dibe û netewe jî bê stûn û bê star dimîne, têk diçe. Çawa ku mêrxasên vî gelî sînga xwe dan ber dagirkeran û welat parastin divê ronakbîr, siyasetmedar û nivîskarên vî gelî jî wisa sînga xwe bidin ber jenosîda spî û ziman biparêzin.

Gelek rê û rêbazên parastina çand û ziman hene. Yek jê ew e ku di jiyana xwe de em ji xwe dest pê bikin. Em xwe mesûl bibînin û bikaranîna ziman ku divê di nava malê de axaftina bi wî, di nav zar û zêçan de axaftina bi wî, li bazarê, di nav hevalan de, di nava siyasetê de axaftina bi wî em wekî şerekî li dijî asîmîlasyona spî pêk bînin. Kûrahiya zimanê kurdî, kûrahiya çanda kurdî beramberî hemû zimanên dewlemend e.

Di wêjeya îngilîzan de Wîllîam Shakespeare nivîskarekî bi nav û deng e, wekî nivîskarekî ku paye daye zimanê îngilîzî tê dîtin… Îro ger em bikaribin lîstoka Hamlet bi kurdî derxin ser sehneyê, ev tê wê wateyê ku zimanê kurdî; hema tenê zaravayê kurmancî beramberî/di tengala Îngilîzî ye. Zimanê kurdî bi hemû zaravayên xwe zimanê medeniyetê ye. Wer bifikirin, zimanek sed sal li ser warekî qedexe be û nebe zimanê perwerdeyê ew ziman dê têk biçe. Lê li hemberî vê zext û zora sedsalî jî zimanê kurdî ewqas dewlemend e ku hêj zimanê wêjeyê ye, hêj zimanê çand û siyasetê ye. Ne ku zimanê kurdî têra siyasetê nake, Ji ber ku asîmîlasyona spî tesîr li ser siyasetmedaran kiriye, kurdiya me têra siyasetmedaran nake.

Ew ne kêmasiya zimanê kurdî ye, kêmasiya me şexsan e. Gava şexs hewl bidin xwe û dest bi siyasetê bikin, çi bi nivîskî çi bi axaftinê dest bi kurdî bikin, wekî erkekê vî karî bînin cih, her wiha bikaranîna ziman wekî têkoşîn û berxwedanekê bibînin ez dibêjim qey di nava 6 mehan de dê zimanê siyaseta me jî vegere ser kurdî. Her wiha Ronakbîr û hunermendên ku karê xwe bi tirkî dikin wekî tekoşînê bi karanîna zimanê kurdî bidin pêşiya xwe wê di xizmeta herî mezin a parastina ziman de karibin cîhê xwe bigirin. Ya girîng ew e ku em kêmaniya xwe nekin stûyê zimanê kurdî. Roja Zimanê Zikmakî ya Cîhanê lî hemû xebatkar û dildarên zimanê kurdî pîroz be…

20.02.2015, Azadiya Welat