Diyarname

Hevserokê HDP'ê Selahattin Demîrtaş li paytexta Almanya Berlînê li ser xweseriya demokratîk axivî. Wî tiştek got, ajansa dewletê AA û ajansa din Cîhan tiştên din gotin. Paşê rojnameya Hurriyet, Sabah û CNN Turkê jî di nav de gelek çapemeniya Tirkiyeyê gotinên Demîrtaş berevajî kirin û weşandin. Vê çapemeniyê wisa nivîsî: "Bi ragihandina xweseriyê mirov nikare bigihîje cihekê", "Demîrtaş ji xweseriyê bi paş ve gav avêt" û tiştên wisa...

Li jêr vîdyoya ku axaftina Demîrtaş li ser vê meseleyê ye heye. Her wiha ji bo yên bi tirkî nizanin me ew gotin wergerandin, fermo:

Demîrtaş: Ji 2007'an ve em dixwazin xweserî bê nîqaşkirin

Xweseriya ji bo Tirkiyeyê wekî modelek ji herêmê ve birêvebirin di bernameya me de heye ji sala 2007'an ve. Ger hûn qala xweseriya cemawerî ku niha hatiye kirin dikin ev ne îlankirina partiya me ye. Meclisên sivîl ên gel ên wir, bi taybetî yên jin û ciwan pêşengî dikin wan ragihandiye. Partiya me her wisa nêz bû: Li tu derê dinyayê demokrasiyek tune ye ku rêveberiya cewerê pêş nexe. Niha li hemû welatên bi demokrasiyê têne bi rê ve birin rêveberiyên herêmî (xwecihî) xurt in; yan federal in, yan pergela kantonan in, yan cureyek xweseriyê hatiye qebûlkirin, yan eyalet in, lê tu yek jî bi fermanên hişk ên navendî nayên bi rê ve birin. Me jî xwest ji bo welatê xwe modelek wisa bidin nîqaşkirin û pêş bixin.

Welatek wisa mezin wekî Tirkiyeyê êdî tenê ji aliyê navendê ve, ji aliyê kesek tenê ve nayê birêvebirin, tiştek wisa ne li gor demokrasiyê ye û me xwest pergala rêveberiyên ji herêmê ve bêne nîqaşkirin, me ev parastin. Ev dê du encam bi xwe re bianiya: Yek dê pirsgirêka kurd ku ev 100 sal in dê çareser biba, kurd bêyî welat parçe bibe dê xwe bi rê ve bibira, dê ev maf bi dest bixista, lê tu demê ev mijar bi awayekî zelal li Tirkiyeyê nehat eşkerekirin. Ji sala 2007'an ve em vê pêşkêşî meclisê dikin, dixwazin nîqaş bikin lê her wekî cudaxwazî ev yek tê binavkirin.

Mînak niha nîqaşa pergala Serokdewletî azad e, berevajî nenîqaşkirin sûc tê dîtin, yanê yên pergala serokdewletî nîqaş nakin wekî xayînê welat têne binavkirin hatiye wê astê lê xweserî ligel modelek bi rê ve birinê ye nîqaşa wê jî sûc e, hûn nikarin nîqaş bikin. Li ser ragihandina vê, tiştên derketine holê ez hemûyan fêm dikim, partiya me dixwaze ev bê nîqaşkirin. 

Ez eşkere bibêjim, bi ragihandinê xweserî nayê bi dest xistin, rêvberiyên herêmî û meclisê gel ên ku ev ragihandin bi vê xwestin zor bidin hikumetê ku vê nîqaş bike, vê rewşê baş fêm bike. Tiştê em dibînin ev e. Hikumetê ev baş nîqaş bikira belkî ew pevçûnên heyî bihêsanîtir bi dawî bibana. Berevajî vê ji ber ku li kêleka kesên daxuyaniya li ser xweseriyê xwendin sekinîn 29 şaredarên me ji peywirê hatin girtin. Ji van 14 hê girtîne, didu jê 15 sal cezayê hepsê lê birîn û gelek jê ji peywirê hatni girtin. Ev helwesta dijwar, hişk a hikumetê, helwesta naxwaze meseleyê fêm bike bû sedema rewşa pevçûnan.

Partî me dixwaze di nav demokrasiyê de modelan nîqaş bike, kîjan model gel dipajirîne ew bê qebûl kirin ji bo vê yekê pêdivî bi rewşek azad, adil û wekhev a siyasî heye; pêdivî bi çapemeniyek azad heye, ji ber ku ev li Tirkiyeyê nîn in niha xirecir didome.