Selmet GULER

Ev jin li tara xwe li mala xwe digeriya gava min ev fotograf dikêşa. Lê ne mala wê hebû, ne kolanên ku tê re diçû malê û ne tar (tax) hebû êdî. Li heyamên berê wekî ku di xewnekê de romî bigirin ser bajarê wan û kûç li ser kûç nehêlin, çolistan bû bajar û kolanên ku lê digeriya. Hemû xanî xirabe, kolan jî tune bûbûn. Bi xirabûna xaniyan razî bûn lê belê ne xaniyên wan, mala wan xira bûbû. Li nik kurdan xanîxirakirin tiştek e, malxirakirin tiştekî din e. Xanîxirakirin tê famê, lê malxirakirin bi tevahî xirakirina tevgera mal û kesên girêdayî malê ye. Dema kes ji kesan ditengizin dibêjin “mala te xira bibe”, nabêjin “xaniyê te xira bibe”. An dema tiştekî mezin tê serê kesekî/e malê (wekî bira kuştinê, hevser mirinê, talan birinê) xwediyê malê dibêje “mala min xira bû”.

Mabesta wî ya ji vê peyvê ne xirakirina xaniyê wî ye ku ji çar dîwaran hatiye pê; mabest, tevgera malê ye, gerîna gera kulfet û girêdana wan a bi malê ya bi tevahî ye. Tiştê min li Şirnexê dît ne tenê xirabûna malê bû. Xirabûna herî mezin wêranî bû. Wekî tevgera malê xiralêhatina tevgera tarê û bajar hemûyê bû. Dagirkirina bajêr a dijmin bû. Ku bêyî wan mêşekê nedikarî bifiriya, dîkekî berbangê nedikarî bang bida êdî. Dûrkirina şêran a ji bajêr û çirkdana roviyên xapînok a li nava xirabeyên bajêr a rojenîvro ji xwe nayê gotin. Li her bihusta axa bajêr dewsa potînên leşkeran û şopa paletên tang û topan ku kolan bi kolan geriyabûn û mal bi mal malên xelkê wêran kiribûn. Bi têkçûna bajar re wekî kîsoyekî ku çav li roviyekî ketibe kesên bajêr tevan serî kêşabûn qalikên serî û ketibûn govenda bêdengiyê, li ber siya şiva dahola dijmin, çarpîne bû bêdengbûna wan.

Ez ne ji şiva dahola dijmin ku bê rîtm, bê melodî, bê pîvan tingênî ji eyarê binê daholê dianî ditirsiyam, ji bêpîvaniya şêran ku nenasî kesan bû û bêdengiya kesan a rû ji xwe xeyirî û ji xwe xeyidî tirsiyabûm. Lewre bêyî roj here ava, min bajarê xirakirî da pişta xwe, berê xwe da roja li ber ava û ez meşîm. Min hêvî hebû ku beriya roj biçe ava û di pişt çiyayên ku dest û ling nedigihiştinê, em bigihîştana rojê û wekî bapîrên xwe yên li qedîman mayî ku giyanên xwe ji rojê dinasîn û destgirtî xwe li ber şewqbelavbûna wê ditewandin, li ber kaba rojê rûniştana; bê pîvan, ne yên xwe tenê, gilî û gazincên bapîren xwe jî yên di bin kavilan de mayî jî, jê re bigotana. 

Payîza dereng – 2016

14.02.2017, Rojeva Medya