Diyarname
Nivîskar û helbestvanê ji Perûyê Cesar Vallejo ku bi xebata xwe, nivîs û helbestên xwe cihek girîng di sedsala 20'an de girtiye, niha helbestên wî ji bo kurdî hatin wergerandin û hatin weşandin.
Helbest ji aliyê qunciknivîskarê Diyarnameyê, yek ji edîtorên kovara LEWergerê Yeqîn H. ve hatin wergerandin û ji Weşanên Nûbiharê derket. Berhema li ber dest ji du xebatên cuda yên Cesar Vallejo pêk tê û yek ji taybetiya vê xebatê jî li aliyek kurdiya helbestan, aliyê din fransiziya wan hatiye weşandin. Yên bixwazin dikarin her duyan bixwînin, herduyan bidin ber hev jî. Yeqîn H. çend ji helbestên vê pirtûkê berê di Diyarnameyê de belav kiribûn.*
Pirtûk wekî sazkirin ku yek jê nav "Kils", ya din navê "Îspanya vê peyalê dûrî min bibe" lê hatiye kirin.
"Kils" ji 35 helbestên ku dane hev pêk tê. "Îspanya vê peyalê dûrî min bibe" ji 15 helbestan pêk tê lê Yeqîn H. ji van 14 jê hilbijartine û ew wergerandine kurdî, di pirtûkê de bi cih kirine.
HELBESTVANÊ MEZIN Ê SEDSALA 20'EM
Girîngiya pirtûkê ew e ku ji pênûsa karekterekî girîng ê sedsala 20'î derketiye. Vallejo ku her çiqas piştî mirina wî zêdetir qîmeta wî hatiye zanîn, di sedsala 20'î de xwedî cihek girîng bûye. Gelek kesî ev qîmeta Valleo daye wî. Yek ji wan ramyar û rexnegirê spanyolî Juan Larrea ye ku ji bo Vallejo dibêje, "Vallejo ne hew li ser êşa mirovekî lê belê li ser êşa mirovahiyê tevî diaxive. Ew lûtkeya helbestê ya di zimanê me de ye. Ev jî Vallejo dike helbestkarê herî mezin ê Îspanyolî yê sedsala 20'em.”
'HELBESTA WÎ WEKÎ BÎRÎNEKE KÛR E'
Yek ji girîngtirîn şexsê wê serdemê Pablo Neruda jî ji bo Vallejo wisa dibêje, "Vallejo yek ji helbestkarên herî mezin ê zimanê me ye û mirovtir/hênûntirê tevan e" û vê lê zêde dike: "Helbesta Vallejo mînanî birîneke kûr û devvekirî ye. Kana wê ew kûrahî ye ku kêm benîadem diwêrin dakevinê.”
Ev Cesar Vallejo yê navdar bi navê xwe yê dirêj Cêsar Abraham Vallejo Mendoza roja 16'yê adara 1892'yan li li bakurê Perûyê, li bajarê Santiago de Chucoyê, li gundekî biçûk ê çiyayên Andê hatiye dinê. Ew ji malbateke binecih-Îspanyol e.
Ew Zanîngeha San Marcos a Limayê dixwîne; Di heman demê de li wir beşa dadweriyê jî dixwîne û temam dike.
Di ciwaniya xwe, di destpêka salên 1900'î de koma Norte li nav ciwanan navdar e, Vallejo jî dikeve nava vê komê û jiyana wî diguhere. Ligel nivîsê, ew bi pêşketinên civakî re jî radibe rûdine; di dema Şerê Navxweyî ya Spanyayê de diçe eniya şer lê şer nake, çavdêrî dike, dinivîse. Wekî aktîvîstekî tevdigere.
Wekî pirtûka yekem bi navê "Les hêrauts noirs" (Mizgînxêrkên reş) pirtûka wî derdikeve, paşê yên din.
Ew ligel gelek karan radibe û rûdine. Karê rojnamegeriyê jî tê de di gelek kar û baran de dixebite û dîsa têbiniyên geryanê, gotar û lîstikên şanoyê jî dinivîsîne. Vallejo roja 15'ê avrêla 1938'an dimire.
Hin pirtûkên wî ev in:
- Los Heraldos Negros (Peyamnêrên Reşiyê) 1919, Helbest
- Trilce: 1922, Helbest
- Tungsten, 1931 Roman
- Espagne! éloigne de moi ce calice (Îspanya vê peyalê dûrî min bibe)
- Poèmes Humains (Helbestên Însên) 1939, Helbest
- Poésie Complète (Hemû Berhem) 1965, Helbest
NOT: Hemû nivîsên qunciknivîskarê me Yeqîn H. di vê lînkê de ne:
- Qunciknivîskar / Yeqîn H.
******************************