Diyarname
Duh li herêma Cizîrê li Li bajarên Qamişlo, Dêrik û Çilaxa, li Hesekê, li Amûdê gel ji bo zimanê kurdî, ji bo redkirina biryara Wezareta Perwerdehî ya Sûriyeyê ya li ser zimanê kurdî li kuçeyan bûn.
Va ne ew agahî:
- Dê û bav û xwendekaran daxwaza sererastkirina biryara hînkirina zimanê kKurdî kirin
Dê û bav û xwendekarên kKurd li bajarê Qamişlo, roja 31’ê mehê bi daxuyaniyek dijî biryara Wezareta Perwerdeyê derketin.
Daxuyanî li ber avahiya Rêveberiya Herêma Qamişlo ji hêla Henan Bekir ve, bi amadebûna xwendekaran û dê û bavên wan, hate xwendin. Piştî xwendinê, daxwazên xwendekar û dê û bavan ji gerînendeya herêma Qamişloyê Cîhan Hessam re hate pêşkêşkirin.
- Ji bo mafê zimanê kKurdî xwepêşandan hatin lidarxistin
Li Hesekê û Qamişloyê mamosteyên zimanê kurdî, xwendekar û malbatên wan li dijî biryara Wezareta Perwerde û Fêrkirinê ya Sûriyeyê ya (2068/964) ya danîna 3 dersan di hefteyê de ji bo dersa zimanê kurdî çalakî li dar xistin.
Di çalakiya li Hesekê ku li çerxerêya Kevokê hat lidarxistin de, pankartên bi nivîsên "Bê ziman jiyan nabe", "Zimanê Kurdî maf, hebûn û pêşeroj e" û "Mafê min e bi zimanê xwe yê dayikê fêr bibim" hatin vekirin. Bê navber jî dirûşma "Ziman hebûn e" berz kirin û sirûda "Ey Reqîb" gotin.
Di çalakiya li Qamişloyê de mamoste Mizgîn Hesen axivî û anî ziman ku şênî li dijî biryarê ne û got: "Gelo bi kijanî mafî zimanê erebî li ser nifşekî ku bi salan e kurdî xwendiye ferz dikin û zimanê kurdî dikin zimanê bijarde?"
Mizgîn bi bîr xist ku zimanê kurdî di salên dawîn de bûye zimanê pewerdeyê û li dibistan û zanîngehan waneyên wêjeyî û zanistî bi zimanê kurdî tên dayîn. Mizgînê bang kir ku zimanê kurdî di destûra nû ya Sûriyeyê de were mîsogerkirin.
Di herdu xwepêşandanan de hate gotin, zimanê kurdî ne hema waneyeke di dibistanê de ye, lê belê maf, hebûn, nasname û siberoj e. Her wiha bang li wezaretê hat kirin ku biryarê li ber çavan bigire, mafê xwendekaran ê perwerdeya bi zimanê dayikê mîsoger bike û minhacên Kurdî yên heyî wekî xwe bimîne ta destûrek nû were nivîsandin.
- Li bajarên Cizîrê daxwazên perwerdeya bi zimanê kurdî
Li bajarên Qamişlo, Dêrik û Çilaxa yên herêma Cizîrê jî çalakî hebûn:
QAMIŞLO
Li bajarê Qamişloyê xwendekarên Zanîngeha Rojava li pêşiya avahiya zanîngehê ya li Qamişloyê çalakiyeke protestokirinê bi amadebûna bi dehan xwendekar û mamosteyan orgenîze kir. Di çalakiyê de Mamosteyê Zanîngeha Rojava Delîl Doxan daxuyanî xwend.
Delîl Doxan da zanîn ku ew vê biryarê qebûl nakin, ev biryar mafê wan ê çandî û zimanî winda dike. Ev biryar wan ji xwendina bi zimanê dayîkê ku 12 salan pê fêr bûne qut dike, ev bi kiryarên paşguhkirinê û derketina li hemberî kurdan bi awayeke birêxistinkirî pêk tê, ev yek rê li pêşiya pêşketina zimanê wan digire.
Delîl Doxan diyar kir ku ji sala 2014`an ve kurd li Rojava bi zimanê xwe fêr dibin, ev yek diyar dike ku tecrubeya pirrengiya zimanî dikare li Sûriyeyê û Rojava pêk were. Piştî derketina biryarnameya hejmara 13`an a ji hêla serokê hikumeta veguhêz ve, ku dibêje zimanê kurdî zimaneke neteweyî ye, lê Wezareta Perwerde û Fêrkirinê ya Sûriyeyê zimanê kurdî weke zimanekî biyanî dibîne.
Delîl Doxan bang kir ku aliyên peywendîdar divê serxwebûyîna zimanî biparêzin û ji biryara xwe vegerin.
DÊRIK
Li Dêrikê xwendekar û şêniyan daxuyaniyek dan, daxuyanî ji hêla jina Ciwan Stêrvan Osman ve bi amadebûna şênî û xwendekaran hat xwendin.
Di daxuyaniyê de biryara wezaretê hat şermezarkirin û biryar hat redkirin. Hat diyarkirin ku li Rojava bi sala ye zimanê kurdî beşeke sereke û girîng a perwerde, pêşketina akademîk a xwendekara ye. Perwerdeya bi zimanê dayîkê ji bo fêmkirinê esasek e. Tenê dayîna 3 saetan di hefteyê de zirarê li xwendekarên ku bi zimanê xwe yê dayîkê fêrdibin dike.
Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku ew daxwaza pergaleke perwerdeyê ku zimanê kurdî û erebî, di nav de bi awayeke wekhev were dayîn dike. Perwerdeya bi zimanê dayîkê ne tenê daxwazeke çandî, ew beşek ji mafê me yê perwerdeyê ye.
ÇILAXA
Li bajarê Çilaxa şêniyên bajêr li Dibistana Zagros bi amadebûna şêniyên bajêr û bajarokên girêdayî wê, malbatên şehîdan û nûnerên partiyên Kurdî çalakiyeke protestokirinê li dar xist.
Di çalakiyê de beşdarvanan pankartên bi nivîsa “Zimanê me rûmeta me ye, zimanê me hebûna me ye” û “Zimanê Kurdî mafê me yê siyasî û destûrî ye” rakiribûn.
Di çalakiyê de daxuyaniyek ji hêla mamoste Henîfa Silêman ve hat xwendin.
Di daxuyaniyê de biryara dayîna 3 dersan di hefteyekê de hat redkirin, hat diyarkirin ku zimanê kurdî ne tenê wesîleya danûstendinê, ew cewherê nasnameya çandî, civakî û dîrokî ya gelê kurd e, perwerdeya bi zimanê kurdî û axaftina bi zimanê kurdî mafeke rewa ye wekî mafê hemû gelên li Sûriyeyê ye.
Di daxuyaniyê de daxwaza ji hikumeta veguhêz hat kirin ku ji vê biryarê vegere û careke din vê biryarê sererast bike, divê zimanê kurdî li kêlek zimanê erebî bibe zimaneke neteweyî li Sûriyeyê, divê derbasî hemû materyalên dibistanan û qonaxên xwendinê bibe.
AMÛDÊ
Li bajarê Amûdê ji bo redkirina biryara hikumeta veguhêz a Sûriyeyê ku ji bo zimanê kurdî daye çalakiyek li dar ket. Bi sedan xwendekar, mamoste û malbatên xwendekaran bi pankartên “Perwredeya Zimanê Kurdî mafê me yê rewa ye”, “Zimanê me hebûna me ye”, “Bê ziman jiyan nabe” meşiyan û daxuyaniyek dan.
Meş ji Meydana Şehîd Cîhad dest pê kir û heta Qada Jina Azad berdewan kir. Di meşê de diruşmên “Bê ziman jiyan nabe” û “Kî ne em, Kurd in em” hatin berzkirin. Beriya daxuyanî bên xwendin, kêliyek rêz ji giyanê şehîdan re hat girtin û sirûda “Ey Reqîb” hat xwendin. Piştre daxuyanî bi zimanê kurdî, erebî û îngilîzî hat xwendin.
Li ser navê Însyatîfa Gel mamoste Arşêk Baravî bi zimanê kurdî, li ser navê malbatên xwendekaran endamê Meclisa Gel a Amûdê Ebdulselam Qafûr bi zimanê erebî û li ser navê xwendekaran jî Evîn Şêrwan bi zimanê îngilîzî xwendin.
Hin nûçeyên eleqedar:
- Li Amûdê gel, li Hesekê mamoste ji bo ziman daketin kuçeyan
- Partiyên siyayî yên Kobanî: Em biryara sê saetan a ji bo dersa kurdî red dikin
- Zanîngeha Rojava dijî biryara Wezareta Perwerdehiyê derket
- PYD: Divê destûra nû ya Sûriyeyê bi zelalî kurdan wekî neteweyek yekgirtî nas bike
- Afîşên Mîhrîcana Fîlman a Rojava hatin belav kirin
- Ebdî: Zarok wê bi zimanê xwe bixwînin
- Helîm Yûsiv: Gelo Rojava têkdiçe?
- Helîm Yûsiv: Aliyên kurd çi dikin, wê çi bikin? (Gelo Rojava têkdiçe?)
