Diyarname

Sîdar Jîr romana xwe ya nû bi navê "Duşema Rengîn, 3 Kêm Deh Deqîqe" meha borî ji Weşanên Zîz gihand ber destên xwendevanan. Ji bo romanê pêşî li Amedê, vê carê jî li Stenbola Tirkiyeyê ji bo danasîn û îmzeyê çalakiyek hat lidarxistin.

Çalakî 10'ê mehê li Navenda Çanda Mezopotamyayê bi moderatoriya zimanzan Zana Farqînî li dar ket. Sîdar Jîr ku wekî axifger beşdar bû, piştî axaftinê pirtûkên xwe îmze kirin.

'TU JI BO DINYAYÊ DINIVÎSÎ'

Nivîskar Sîdar Jîr qala kîteyên li ser dema nivîsandina romanê kir. Sîdar Jîr romana xwe bi ser du karakterên berê xwe dane Kobanî û di şerê rizgarkirina Kobanî de cih girtine re honandiye. Di dema şerê Kobanî de bi hezaran kes ji kurdên Bakur çûbûn ser sînorê Rojava. Nivîskar Sîdar Jîr jî yek ji wan kesan bû ku gelek caran çûbû ser sînor û vegeriyabû. Çîroka romanê jî li wir dest pê dike ku ew li wê derê rastî du kesan, her du kesên evîndarê hev hatibû. Jîr ew ji xwe re kirine mijara bingehîn a romanê û pêre çûye. Ew vê dibêje, "Yên ku dihatin li hemberî me şer dikirin ji dûr hatibûn, tarî bûn. Tuyê bi çi zimanî qal bikî? Tu tenê ji bo reşkirinê qal bikî dê bibe propaganda. Divê tu zimanek bikar bînî ji bo dinyayê bê vegotin. Li Almanyayê ligel ku kesên Nobel girtine, ez bi wan şêwirîm. Gotin 'Xwe ji zimanê nefretê dûr bigire'. Em însan in, emê çawa ji wî zimanî dûr bisekinin? Bi mehan ez fikirîm. Gere tu bi henûnî binivîsî. Tu ji bo dinyayê dinivîsî. Min got ezê destê deynim ser dilê xwe û binivîsim."

NIVÎSANDINA BI SER SEMBOLAN RE

Jîr qala sembolan dike û dibêje, "Ala wan reş bû, rûyê wan reş bû, ferhenga wan reş bû. Lê em rengîn bûn. Bi ser van sembolan re min nivîsî. Tiştek zehmet e ku tu kerba xwe deynî hêlekê. Ger te danî hêlek êdî tu dikarî edebî binivîsî. Ger tola te bikeve ser kaxiz tu berga xwe teng dikî. Li dinyayê jî wisa ye."

Nivîskar Sîdar Jîr rexne li hin metnên li ser Kobanî hatine nivîsandin jî kir û got, "Hê li Kobanî şer dewam dike, yek rabûye helbestan li ser wir dinivîse û dibêje 'Min dîwana Kobanî nivîsî'. Çawa dibe, hê şer dewam dike. Li Parîsê sê jinên kurd hatine kuştin, hê cenazeyên wan nehatine veşartin yek rabûye pirtûk li ser nivîsiye. Ev çi lez e? Wisa nabe. Ez deh salan li ser vê romanê xebitîm. Heta hat dema kemilandinê. Hemû bûyer rast in. Lê ev ne dîrok e. Tu dikarî bi cildan li ser dîroka şerê Kobanî binivîsî. Ew karê dîrokzanan e. Min li ser her du evîndaran re nivîsî. Mesela bûyerek din hebû di romanê de, min gelek pirsî, têde nakokî hebû, min ew jê derxist."

Foto: Cemil Oguz

***

Nûçeya Eleqedar:

- Jîr: Pêvajoya nivîsandina vê romanê ji bo min gelek bi êş bû 

- 'Duşema Rengîn' di roja salvegera Kobanî de derket