Şengul Ogur

Senema sur ji semed şewqê ji heq daye wucudê
Ger Ezazîlî bidîta ne dibir j ixeyrî sicûdê

Em van her du rêzikên jorê ku me ji serkêşê govanda evînê (Cizîrî) hilgirtine bi kurdiya îro bixwînin:

Ger ezazîlî ew senema (pût) ku di dirûvê xwedayê Semed de ye û ji nûra xwedayê Heq afiriye bidîta, bêyî ku bikeve diduliyekê dê jê re biçûna sicûdê.

Di van rêzikan de Cizîrî dîlbera xwe dişibîne senemekê. Yanî çawa ku berê, mirovan baweriya xwe bi pûtan dianîn, Cizîrî jî baweriya xwe bi senema xwe tîne. A pêşî ku dive bê diyarkirin ev e.

Piştî ku Cîzîrî dîlbera xwe wekî pûta ku baweriya wî pê ye diyar kir, dûre dibêje ku pûta ku baweriya wî pê ye, ne wekî pûtên ku berê mirovan baweriya xwe pê anîne; ne di dirûvê mirov û ajalan de ye; di dirûvê Xweda de ye. Ji bo vê sedemê jî pûta Cizîrî bi dirûvê xwe naşibe pûtên ku em pê dizanin.

Cizîrî hê jî pê de diçe û dibêje, pûta min ji nûra (şewq) Xwedayê Heq afiriye. Bi vê gotinê êdî senema Cizirî temam dibe û bi carekê re bi can û giyan dibe.

Piştî ku Cizîrî Dîlbera xwe ya di dirûvê Xwedayê semed û ji nûra Xwedayê Heq hatiye pê dibîne, dibêje,ger ku Ezazîlî dîlbera min bidîtana tu sedemên ku Ezazîlî ji dîlbera min re neçûna sicûdê nedima; lewma sedema Ezazîlî ya ji Ademî re neçûyîna sicûdê ew bû ku, Ezazîl sond xwaribû ku ji Xweda pê ve ji tiştekî din re neçe sicûdê û ev sozdayîna xwe bi Xweda dabû bibîranîn. Piştî ku Ezazîl, ev sozdayîn bi bîra Xweda anîbû, Xweda Ezazîl kiribû serekê melekan û neçûyîna sicûdê ya Ezazîl ji Ademî re bi maf dîtibû.

Lê Cizîrî bi aweyekî ji xwe bawer dibêje ku, ger Ezazîlî bidîta nedibir ji xeyrî sicûdê. Naxwe li cem Cizîrî dîlbera wî Xweda ye û Ezazîl dikare êdî ji senema Cizîrî re biçe sicûdê.

Ezazîlê di yêzîditiyê tê û yê di îslamiyetê de ne xwedî heman watêye ye. Di ola yêzîdîtiyê de Ezazîl hatiye xelat kirin, lê di îslamiyetê de Ezazîl şeytanê ku hatiye lanetkirin e, lewma wî bêîtaetî li Xweda kiriye.

Di van malikên jor de, Cizîrî dibeje ku ger Şeytan jî ew bidîtana dê jê re biçûna sicûdê. Ji bo vê sedemê jî Cizîrî dibêje, şewqê ji Heq daye wicûdê.

Sedema şeytan a ji Ademî re neçûyîna sicûdê ew bû ku Ademî ji heriyê ye û ew ji êgir e, çawa yekî ji êgir dê ji yekî heriyê afirî re biçe sicûdê!, bû.

Da ku Cizîrî vê hinceta şeytên a neçûyîna sicûdê ji Ademî re bistîne, dîlbera xwe ji şewqê heq tîne heyînê û şeytan jî ji neçarî dê ji dîlberê re biçe sicûdê. Lewma şewqa ji Heq bi gotineke din nûra Xwedê ji agirê ku şeytan pê hebûye, berzetir e.

Em niha jî hewl bidin xwendina ku Cizirî di nava rêzikên xwe de veşartine:

1) Di hişmendiya Cizîrî de Xweda ne nêr e, mê ye. Lewma Cizîrî dibêje, dîlbera min di dirûvê Xweda de ye, ew qas xweşik û spehî ye. Nabe ku ji ber ku em xweşikbûn û spehîbûna jineke bidin qebûlkirin bibêjin ev jin di dirûvê mêrekî de ye. Cizirî ji bo ku xweşikbûna dîlbera xwe bide qebûlkirin, dilbera xwe dike dirûvê Xweda. Nexwe Xwedayê di hişê Cizîrî de mê ye û pir xweşik e.

2) Cizîrî wekî mirovê pêşî afirandina Ademî xelet dibîne û bi awayekî veşartî, neçûyîna sicûdê ya Ezazîl (şeytan) ji Ademî re, mafdar dibîne. Lewma li gorî Cizîrî diviyabû ya ku pêşî bihatana afirandin ne yekî mêr yeka mê bûna.

Dîsa Cizîrî dibêje ku ya ku hatibû afirandin divê ne ji axê ji nûra Xweda bûna.

Bi kurtasî Cizîrî dibêje, ji ber ku ya hatibû afirandin ne xweşik û spehiyê (ne mê ye), ji ber ku ne dirûvê Xweda de ye û ji ber ku ne ji nûra Xweda afiriye, mafdar e ku Ezazîl (şeytan) jê re neçe sicûdê.

Ji bo vê yekê Cizîrî, bi awayekî pirveşarî dibêje ku Xweda bi afirandina Adem a wekî mirovê pêşîn xelet kiriye û derfeta bêîtaetiyê daye dest Ezazîl (şeytan) û dîsa bi vê xeletiyê ve girêdayî Cizîrî dibêje ku ji sedema vê xeletiyê bihuşt ji destê me çû û em vê jiyana cefakar dijîn.